"19 października 1918 roku została powołana w Cieszynie z inicjatywy inż. Józefa Kiedronia (1879-1932) Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego - pierwszy na ziemiach polskich niezależny od zaborców organ władzy odradzającego się po 123 latach niewoli państwa polskiego.
W jubileuszu 100-lecia niepodległości niewiele się o niej dowiemy w mediach, gdzie tradycyjnie będzie mowa o tym, że niepodległość Polska zawdzięcza wyłącznie Józefowi Piłsudskiemu. Być może nawet obecnie nie wypada wspominać o Radzie Narodowej Księstwa Cieszyńskiego ze względu na jej program społeczno-polityczny.
W rezolucji przyjętej 27 października 1918 r, na wiecu w Cieszynie, którego organizatorem była Rada Narodowa, czytamy m.in.: "Sejm konstytucyjny ma przeprowadzić takie reformy społeczne, aby Polska stała się Matką szerokich warstw ludowych, by nie było w niej ani ciemiężców ani ciemiężonych, by znikły przywileje klas i stanów, aby pod każdym względem panowała wolność osobista i społeczna.
Ziemia ma należeć pod kontrolą narodu do tych, co na niej pracują, przy czym większe obszary leśne mają pozostać własnością narodu. Mają być unarodowione kopalnie, środki komunikacji oraz takie gałęzie produkcji, kredytu i handlu, które mają dla narodu doniosłe znaczenie. Powszechna, bezpłatna nauka publiczna ma być udziałem młodego pokolenia. Wszechstronna opieka społeczna i zabezpieczenie 8-godzinnego dnia pracy w przemyśle i górnictwie będą chroniły zdrowie i siły rzesz pracujących".
Przemawiający na tym wiecu Tadeusz Reger (1872-1938) - miejscowy lider Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej - oświadczył, że niepodległa Polska będzie Polską robotnika i chłopa.
Identyczny program społeczny przyświecał powołanemu 7 listopada 1918 r. w Lublinie pod prezesurą galicyjskiego socjalisty Ignacego Daszyńskiego Tymczasowemu Rządowi Ludowemu Republiki Polskiej. Na program ten składały się m.in.: demokratyczne państwo o charakterze republikańskim, równouprawnienie wszystkich obywateli bez względu na światopogląd, religię i narodowość, nacjonalizacja lasów, przymusowe wywłaszczenie wielkiej i średniej własności ziemskiej oraz równoległe przeprowadzenie reformy rolnej, nacjonalizacja głównych gałęzi przemysłu, wprowadzenie 8-godzinnego dnia pracy i dopuszczenie robotników do udziału w administracji znacjonalizowanych zakładów przemysłowych.
Był to program Polski socjalistycznej. Stały za nim PPS, PPSD i PSL "Wyzwolenie".
Jednym z pierwszych posunięć Józefa Piłsudskiego, podjętych po jego powrocie z Magdeburga do Warszawy 10 listopada 1918 r., było żądanie dymisji Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej. Do wyrażenia takiego żądania Piłsudski uważał się za uprawnionego ze względu na udział w rządzie lubelskim niektórych piłsudczyków (z Konwentu Organizacji A, PPS, PSL "Wyzwolenie" i Stronnictwa Niezawisłości Narodowej), a także ze względu na to, że uchodził jeszcze wtedy za polityka PPS. "Wam kury szczać prowadzać, a nie politykę robić" - oświadczył Piłsudski 11 listopada 1918 r. w Warszawie delegacji Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej. Tego samego dnia odbyła się w Warszawie wielka manifestacja PPS dla poparcia rządu Daszyńskiego. Delegacja PPS z Tadeuszem Szturm de Sztremem i Zygmuntem Zarembą chciała wręczyć Piłsudskiemu czerwony sztandar. Ten odmówił stwierdzając, że „ma obowiązek działania w imieniu całego narodu”.
12 listopada przybył do Warszawy Ignacy Daszyński i złożył dymisję na ręce Piłsudskiego. Następnego dnia odbyła się w stolicy kolejna manifestacja PPS z udziałem 50 tys. osób, w trakcie której przemawiał Daszyński. Po jego przemówieniu demonstranci udali się na Plac Zamkowy i zawiesili czerwony sztandar na Zamku Królewskim.
Takie były nastroje społeczne u progu niepodległości w 1918 roku.
Piłsudski zrobił bardzo wiele, by zniweczyć ówczesne oczekiwania niemałych rzesz społeczeństwa polskiego, najdobitniej sformułowane w programie rządu lubelskiego. Zarówno w 1918, jak i po przewrocie majowym w 1926 roku Piłsudski zadbał o to, by władza znalazła się w rękach sił przeciwnych realizacji takiego programu społeczno-politycznego. A zwłaszcza najważniejszej część tego programu - reformie rolnej. Na spotkaniu z przedstawicielami polskiej arystokracji 25 października 1926 r. na zamku Radziwiłów w Nieświeżu Piłsudski obiecał, że radykalna reforma rolna nie zostanie przeprowadzona. W konsekwencji nie została przeprowadzona jakakolwiek reforma rolna.
Brak reformy rolnej był największą klęską II Rzeczypospolitej. Utrwalał bowiem jej postfeudalną strukturę społeczną i wynikające stąd zacofanie gospodarcze, w tym brak nowoczesnego przemysłu. Nie pozostało to bez konsekwencji na upadek II RP w 1939 roku.
Główne punkty programu Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej z 1918 roku - z radykalną reformą rolną na czele - zostały przejęte w 1944 roku przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego. Zresztą PKWN obrał za swoją siedzibę Lublin właśnie przez nawiązanie do tradycji TRLRP. Dzisiejsza historiografia polska ma o PKWN do powiedzenia tylko tyle, że była to "marionetkowa władza sowiecka" narzucona Polsce przez Stalina. W ten sposób łatwo jest zdyskredytować całość jego działalności. Ta dyskredytacja nie dziwi w sytuacji, kiedy po 1989 roku przypuszczono w Polsce brutalny atak na to wszystko, o czym pisał w swoim programie w 1918 roku rząd lubelski i co przejął potem PKWN.
Dzisiejsza historiografia nie wspomina też o tym, że nastroje społeczne w 1944 roku były identyczne jak w 1918 roku, a przyjęcie rozwiązań społecznych w duchu sprawiedliwości społecznej nie było bynajmniej wolą Stalina. Radykalizacja mas chłopskich - cierpiących na "głód ziemi" - była w 1944 roku nawet większa niż w 1918 roku. Na wsi oczekiwano szybkiego rozwiązania kwestii ziemi obszarniczej. Gdyby tej sprawy nie rozwiązała władza "narzucona ze Wschodu" lub jakakolwiek inna władza, doszłoby wtedy do wojny domowej. I to o wiele krwawszej niż zmagania z "żołnierzami wyklętymi" - notabene w większości obrońcami ziemi obszarniczej." Bohdan Piętka
W jubileuszu 100-lecia niepodległości niewiele się o niej dowiemy w mediach, gdzie tradycyjnie będzie mowa o tym, że niepodległość Polska zawdzięcza wyłącznie Józefowi Piłsudskiemu. Być może nawet obecnie nie wypada wspominać o Radzie Narodowej Księstwa Cieszyńskiego ze względu na jej program społeczno-polityczny.
W rezolucji przyjętej 27 października 1918 r, na wiecu w Cieszynie, którego organizatorem była Rada Narodowa, czytamy m.in.: "Sejm konstytucyjny ma przeprowadzić takie reformy społeczne, aby Polska stała się Matką szerokich warstw ludowych, by nie było w niej ani ciemiężców ani ciemiężonych, by znikły przywileje klas i stanów, aby pod każdym względem panowała wolność osobista i społeczna.
Ziemia ma należeć pod kontrolą narodu do tych, co na niej pracują, przy czym większe obszary leśne mają pozostać własnością narodu. Mają być unarodowione kopalnie, środki komunikacji oraz takie gałęzie produkcji, kredytu i handlu, które mają dla narodu doniosłe znaczenie. Powszechna, bezpłatna nauka publiczna ma być udziałem młodego pokolenia. Wszechstronna opieka społeczna i zabezpieczenie 8-godzinnego dnia pracy w przemyśle i górnictwie będą chroniły zdrowie i siły rzesz pracujących".
Przemawiający na tym wiecu Tadeusz Reger (1872-1938) - miejscowy lider Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej - oświadczył, że niepodległa Polska będzie Polską robotnika i chłopa.
Identyczny program społeczny przyświecał powołanemu 7 listopada 1918 r. w Lublinie pod prezesurą galicyjskiego socjalisty Ignacego Daszyńskiego Tymczasowemu Rządowi Ludowemu Republiki Polskiej. Na program ten składały się m.in.: demokratyczne państwo o charakterze republikańskim, równouprawnienie wszystkich obywateli bez względu na światopogląd, religię i narodowość, nacjonalizacja lasów, przymusowe wywłaszczenie wielkiej i średniej własności ziemskiej oraz równoległe przeprowadzenie reformy rolnej, nacjonalizacja głównych gałęzi przemysłu, wprowadzenie 8-godzinnego dnia pracy i dopuszczenie robotników do udziału w administracji znacjonalizowanych zakładów przemysłowych.
Był to program Polski socjalistycznej. Stały za nim PPS, PPSD i PSL "Wyzwolenie".
Jednym z pierwszych posunięć Józefa Piłsudskiego, podjętych po jego powrocie z Magdeburga do Warszawy 10 listopada 1918 r., było żądanie dymisji Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej. Do wyrażenia takiego żądania Piłsudski uważał się za uprawnionego ze względu na udział w rządzie lubelskim niektórych piłsudczyków (z Konwentu Organizacji A, PPS, PSL "Wyzwolenie" i Stronnictwa Niezawisłości Narodowej), a także ze względu na to, że uchodził jeszcze wtedy za polityka PPS. "Wam kury szczać prowadzać, a nie politykę robić" - oświadczył Piłsudski 11 listopada 1918 r. w Warszawie delegacji Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej. Tego samego dnia odbyła się w Warszawie wielka manifestacja PPS dla poparcia rządu Daszyńskiego. Delegacja PPS z Tadeuszem Szturm de Sztremem i Zygmuntem Zarembą chciała wręczyć Piłsudskiemu czerwony sztandar. Ten odmówił stwierdzając, że „ma obowiązek działania w imieniu całego narodu”.
12 listopada przybył do Warszawy Ignacy Daszyński i złożył dymisję na ręce Piłsudskiego. Następnego dnia odbyła się w stolicy kolejna manifestacja PPS z udziałem 50 tys. osób, w trakcie której przemawiał Daszyński. Po jego przemówieniu demonstranci udali się na Plac Zamkowy i zawiesili czerwony sztandar na Zamku Królewskim.
Takie były nastroje społeczne u progu niepodległości w 1918 roku.
Piłsudski zrobił bardzo wiele, by zniweczyć ówczesne oczekiwania niemałych rzesz społeczeństwa polskiego, najdobitniej sformułowane w programie rządu lubelskiego. Zarówno w 1918, jak i po przewrocie majowym w 1926 roku Piłsudski zadbał o to, by władza znalazła się w rękach sił przeciwnych realizacji takiego programu społeczno-politycznego. A zwłaszcza najważniejszej część tego programu - reformie rolnej. Na spotkaniu z przedstawicielami polskiej arystokracji 25 października 1926 r. na zamku Radziwiłów w Nieświeżu Piłsudski obiecał, że radykalna reforma rolna nie zostanie przeprowadzona. W konsekwencji nie została przeprowadzona jakakolwiek reforma rolna.
Brak reformy rolnej był największą klęską II Rzeczypospolitej. Utrwalał bowiem jej postfeudalną strukturę społeczną i wynikające stąd zacofanie gospodarcze, w tym brak nowoczesnego przemysłu. Nie pozostało to bez konsekwencji na upadek II RP w 1939 roku.
Główne punkty programu Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej z 1918 roku - z radykalną reformą rolną na czele - zostały przejęte w 1944 roku przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego. Zresztą PKWN obrał za swoją siedzibę Lublin właśnie przez nawiązanie do tradycji TRLRP. Dzisiejsza historiografia polska ma o PKWN do powiedzenia tylko tyle, że była to "marionetkowa władza sowiecka" narzucona Polsce przez Stalina. W ten sposób łatwo jest zdyskredytować całość jego działalności. Ta dyskredytacja nie dziwi w sytuacji, kiedy po 1989 roku przypuszczono w Polsce brutalny atak na to wszystko, o czym pisał w swoim programie w 1918 roku rząd lubelski i co przejął potem PKWN.
Dzisiejsza historiografia nie wspomina też o tym, że nastroje społeczne w 1944 roku były identyczne jak w 1918 roku, a przyjęcie rozwiązań społecznych w duchu sprawiedliwości społecznej nie było bynajmniej wolą Stalina. Radykalizacja mas chłopskich - cierpiących na "głód ziemi" - była w 1944 roku nawet większa niż w 1918 roku. Na wsi oczekiwano szybkiego rozwiązania kwestii ziemi obszarniczej. Gdyby tej sprawy nie rozwiązała władza "narzucona ze Wschodu" lub jakakolwiek inna władza, doszłoby wtedy do wojny domowej. I to o wiele krwawszej niż zmagania z "żołnierzami wyklętymi" - notabene w większości obrońcami ziemi obszarniczej." Bohdan Piętka
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz