ORP " Groźny" 351
Był moim domem przez kilka lat.
sobota, 20 czerwca 2026
Jeremi Wiśniowiecki – Żelazny Książę, Strażnik integralności Rzeczypospolitej
Wielki Polak Obrońca Zbaraża, Młot na Kozaków.
W obliczu kryzysu państwowego wywołanego powstaniem kozackim z 1648 roku, zainicjowanym przez Bohdan Chmielnicki i wspartym przez Chanat Krymski, Rzeczpospolita Obojga Narodów stanęła przed realnym zagrożeniem dezintegracji terytorialnej. Po klęskach koronnych wojsk pod Żółtymi Wodami, Korsuniem i Piławcami oraz po śmierci króla Władysław IV Waza, aparat państwowy uległ poważnemu osłabieniu. W tej sytuacji faktyczną inicjatywę militarną przejął książę Jeremi Wiśniowiecki — jeden z największych magnatów kresowych i właściciel rozległych dóbr na Zadnieprzu.
Wiśniowiecki sprawował niemal suwerenną władzę nad tzw. Wiśniowiecczyzną — kompleksem majątków obejmujących dziesiątki miast, setki wsi oraz około 200 tysięcy poddanych. Na tych terenach prowadził konsekwentną politykę wzmacniania porządku feudalnego i ekspansji katolicyzmu, co w praktyce oznaczało ograniczanie autonomii starszyzny kozackiej oraz wzrost napięć społecznych i religijnych wśród prawosławnej ludności ruskiej.
W latach poprzedzających wybuch rebelii wielokrotnie tłumił lokalne bunty kozackie, wspierał egzekucję prawa królewskiego na Dzikich Polach (na których w 1991 powstało państwo Ukraina) i prowadził prywatne kampanie militarne przeciwko zbuntowanym sotniom. W czasie powstania Chmielnickiego jego działania przybrały charakter wojny z wywrotowcami zagrażającymi Rzeczpospolitej, pacyfikował zbuntowane miasta, przeprowadzał egzekucje przywódców rebelii oraz stosował zasadę odpowiedzialności zbiorowej wobec wspólnot wspierających Kozaków. W historiografii ukraińskiej zapisał się jako symbol bezwzględnej dominacji polskiej magnaterii, zaś w tradycji polskiej jako obrońca ładu państwowego.
Po rozpadzie armii koronnej pod Piławcami, gdy znaczna część szlachty opuściła pole walki, Wiśniowiecki zorganizował własne siły i przeprowadził uporządkowany odwrót przez Wołyń, osłaniając uchodzącą ludność cywilną oraz rozbite oddziały koronne. Jego marsz przez Konstantynów, Zbaraż i Lwów miał znaczenie strategiczne — zahamował impet ofensywy kozackiej i uniemożliwił natychmiastowy marsz Chmielnickiego w głąb Korony.
Podczas oblężenia Zbaraża w 1649 roku Wiśniowiecki, obok regimentarzy koronnych, stał się faktycznym organizatorem obrony. Dowodząc około 14 tysiącami żołnierzy przeciw wielokrotnie liczniejszym siłom kozacko-tatarskim, utrzymał twierdzę przez ponad sześć tygodni. Dzięki rygorystycznej dyscyplinie, kontratakom i skutecznemu zarządzaniu zasobami, obrona nie załamała się mimo głodu, epidemii i strat. Oblężenie zakończyło się dopiero po interwencji króla Jan II Kazimierz Waza i zawarciu ugody zborowskiej.
W roku 1651 Wiśniowiecki odegrał istotną rolę w zwycięskiej dla Korony bitwie pod Bitwa pod Beresteczkiem — jednej z największych batalii XVII-wiecznej Europy. Jego agresywne działania kawaleryjskie oraz konsekwentne naciski na rozstrzygnięcie militarne przyczyniły się do rozbicia armii kozacko-tatarskiej i odzyskania inicjatywy strategicznej przez Rzeczpospolitą.
Niedługo po tym triumfie, 20 sierpnia 1651 roku, książę zmarł nagle pod Pawłoczą, prawdopodobnie na skutek choroby zakaźnej. Jego śmierć pozbawiła państwo jednego z najzdolniejszych dowódców epoki. Choć sam nigdy nie objął tronu, polityczny kapitał jego rodu doprowadził w 1669 roku do elekcji jego syna, Michał Korybut Wiśniowiecki, na króla Rzeczypospolitej. Wyświetl mniej
piątek, 19 czerwca 2026
Giuseppe Girolamo
"Zmarł w wieku 30 lat, bo oddał swoją jedyną szansę na ocalenie dzieciom, których nawet nie znał.
Nazywał się Giuseppe Girolamo. Był młodym perkusistą z Alberobello, na południu Włoch, i spełniał swoje marzenie, grając muzykę na pokładzie Costa Concordii.
Wieczorem 13 stycznia 2012 roku ogromny wycieczkowiec sunął po Morzu Tyrreńskim niczym pływający pałac świateł. Brzęczały kieliszki, muzyka wciąż grała, a tysiące pasażerów cieszyło się wieczorem.
Nagle rozległ się przerażający dźwięk metalu rozdzieranego o skały w pobliżu wyspy Giglio.
W kilka sekund świętowanie zamieniło się w chaos. Zgasło światło. Statek zaczął przechylać się w zatrważający sposób. Gdy w końcu wydano rozkaz ewakuacji, na pokładzie wybuchła panika.
Ludzie przepychali się i krzyczeli, rozpaczliwie próbując dostać się do szalup ratunkowych.
Giuseppe miał przydzielone miejsce w jednej z nich. Jako członek załogi miał zapewnioną swoją przestrzeń.
Kiedy jednak dotarł do punktu ewakuacyjnego, zobaczył przerażoną matkę, Antonellę, jej męża oraz dwoje małych dzieci. Szalupa była już pełna. Nie było dla nich miejsca.
Giuseppe nie zawahał się ani chwili. Cofnął się o krok.
Spojrzał na rodzinę i spokojnie oddał im swoje miejsce.
Zrezygnował ze swojego siedzenia, swojej jedynej pewnej szansy na przeżycie, aby oni mogli żyć.
Giuseppe nie umiał pływać.
Gdy szalupa oddalała się od przechylonego kadłuba, on pozostał na pokładzie, pośród ciemności i katastrofy.
Później, gdy świat skupiał się na ucieczce kapitana i chaosie tamtej nocy, cichy gest Giuseppe stał się światłem w jednej z najbardziej bolesnych tragedii morskich naszych czasów.
Kilka miesięcy później jego ciało odnaleziono wewnątrz Costa Concordii.
Ale jego dziedzictwo już wcześniej zapisało się w życiu rodziny, która dzięki niemu wróciła do domu cała i żywa.
W noc naznaczoną strachem i instynktem przetrwania młody człowiek wybrał człowieczeństwo ponad samego siebie.
Giuseppe Girolamo nie tylko wybijał rytm na tym statku.
Stał się biciem serca tego, czym naprawdę jest odwaga.
Spoczywaj w pokoju, Giuseppe. Twój ostatni gest był najpotężniejszy ze wszystkich.
Udostępnij tę historię, jeśli uważasz, że takie czyny zasługują na pamięć."
za Przytulność
Co ma wspólnego Prus z Prusem
BUDZIK CZASU część 41 seria Nie każdy dziedzic pruski to od razu Niemiec, czyli rzecz o naszym rycerstwie herbu Prus, odc. 1 Co ma wspólnego Prus z Prusem i skąd te Prusaki się u nas wzięły?
Tytuł serii, jak najbardziej zaczerpnięty z pewnej kultowej komedii polskiej produkcji i jak najbardziej odpowiada tamtej wiekopomnej scenie, pomijając oczywiście zniknięcie w tajemniczych okolicznościach z kotła kiełbasek, bo te nic do tego nie mają. Na pewno? Wróćmy jednak do rzeczy. W okolicach Sokołowa na przełomie XIV i XV w. osiadło na nadaniach książęcych z Mazowsza, jak i tych wielkoksiążęcych z Litwy szereg rycerstwa dając podstawy do powstania tutaj nowych gniazd rodowych szlachty i tej potem zamożnej i tej drobnej zwanej zaściankową, czy zagonową. Wśród nich znaleźli się przedstawiciele należący do herbu zwanego "Prusem". W najbliższej okolicy z takim herbem naliczono się aż 12 rodów, które mają swoje odrębne gniazda i nazwiska powstałe od nazw tych dóbr i zaledwie kilka z nich zanikło i nie występuje w czasach nam współczesnych. Inna sprawa, że o wielu rodach nadal nie wiemy jakim herbem się posługiwali i czy aby coś wspólnego jednak z naszymi rycerzami pieczętującymi się Prusem lub jego odmianami nie mają? Poza tym wśród tych, którzy podawali Prusa jako swój znak szlachecki też powstał nie lada galimatias przez stulecia co do słuszności ich deklaracji herbowej spotęgowany przez heraldyków, genealogów i historyków. O tym będzie jeszcze u nas mowa w kolejnych odcinkach tej serii, bo pora wyjaśnić tym którzy nie wiedzą właściwie, co to jest ten "Prus" i skąd się miał wziąć i już na samym wstępie pojawia się wątek "niemiecki", acz nie pruski, bo to dopiero potem w chronologii wydarzeń historycznych...i pruski i owszem ale nie niemiecki, chociaż w tle głównym nadal Niemcy.
Rycerstwo, ba feudalizm ten średniowieczny i jego początki w Polsce wiązane są bowiem z księciem Kazimierzem Odnowicielem zm. 1058, to on porzucił ideę "drużyny piastowskiej" znajdującą się bezpośrednio na utrzymaniu władcy jaką z powodzeniem wykorzystywali w bojach jego poprzednicy czyli Mieszko i Chrobry i rozpoczął rozdawnictwo ziemi na zasadach posługi rycerskiej w zamian, tak jak to działo się wówczas na zachodzie Europy. Jak wtajemniczeni wiedzą pierwotnych i najstarszych polskich herbów rycerskich było zaledwie kilkuset, co jest ewenementem na skalę tą europejską. A jednym takim herbem w czasach I Rzeczypospolitej posługiwać się mogło od kilkudziesięciu do nawet kilkuset rodów szlacheckich, początkowo spokrewnionych ze sobą lub adaptowanych do herbu, potem nawet już nie. Dlaczego piszemy o Kazimierzu Odnowicielu? Ano dlatego, że pojawią się tam właśnie wątek niemiecki. Ów książę wrócił do ogarniętego wojną kraju z wygnania, wrócił zaś na czele hufca rycerstwa liczącego około 500 rycerzy, posługujących się znakami swoimi rycerskimi, a większa ich część to byli rycerze niemieccy. Tak od tego kronikarskiego zapiska pojawiła się teoria spiskowa, niepopularna potem o niemieckiej genezie polskich herbów. Nie wszystkich a jednak. To właśnie tym rycerzom Kazimierz Odnowiciel za wierną służbę nadał rozległe połacie ziemi i...nawet jak który polskiego się nie nauczył, to jego dzieci na pewno tak. Przeskoczmy teraz w czasie z pół. XI w. do poł. XIII, czyli tak, rozbicia dzielnicowego, bo dotrzeć do genezy i źródła herbu, który nas szczególnie tu interesuje, czyli Prusa. Po 1230 r. sprowadzeni bowiem przez Konrada Mazowieckiego Krzyżacy rozpoczęli udany acz rozciągnięty w czasie podbój pogańskich Prus i w kilku etapach opanowali całą tą krainę 1250 - 1272 włącznie z Jaćwieżą wspomagani przez książąt polskich, fakt nie tylko, ale jednak fakt. W trakcie tego podboju i nawracania mieczem pogańskich Prusów i ich plemion rozpoczął się eksodus, czyli ucieczka niektórych z nich z dawnej ojczyzny, głównie w kierunku sprzyjającej im pogańskiej jeszcze wtedy Litwy, ale część z pruskich władyków, wodzów i starszych, po ochrzczeniu osiadła w Polsce, w tym przypadku na terenie księstw mazowieckich wraz z rodzinami i czeladzią a władcy Mazowsza zwłaszcza po upadku powstania prusko - jaćwieskiego 1260 - 1272 widząc niebezpieczny wzrost potęgi krzyżackiej przyjmowali takowych u siebie na Mazowszu, gdzie ci osiedlili się na nadaniach książęcych ze specjalnymi prawami i obowiązkami zwanymi pruskimi. Pierwsi znani nam koniugasi pruscy to bezsprzecznie bracia Windyka i Obizor identyfikowani z wityngami z Sambii, osadzić ich u siebie mięli książęta mazowieccy Bolesław II i Konrad II w l. 1264 - 1275, a ich potomkom, czyli wnukom przywileje miał potwierdzić w 1345 r. książę Siemowit III. Oprócz nich w starych dokumentach z 1250 r. księcia Bolesława I pojawia się inny Prusak, tym razem z Sudowy, czyli Jaćwieży, niejaki Rukała. W między czasie na Mazowszu osiadają i inni Prusowie uciekinierzy z Prus, którzy przyłączają się do znaku rycerskiego mającego świadczyć o ich pochodzeniu, a Prus zaczyna mieć swoje odmiany. Niewątpliwie dobre wytłumaczenie i nikt by się nie przyczepił gdyby nie drobnostka, a tam taka. Prus zwie się również Turzyma, nawet używa się zwrotu wymiennie, a tym ostatnim posługiwać się miała rodzina słynnego biskupa Stanisława. Tego samego którego syn Kazimierza Odnowiciela, Bolesław Szczodry v. Śmiały kazał poćwiartować. A jego familia była przecież z południa Polski, z Małopolski. Zrobiło się zamieszanie, które próbowano wytłumaczyć na wiele sposobów a najbardziej pociągający był ten w którym mowa była o tym iż herb Prus czytaj Turzyma otrzymywało rycerstwo walczące z pogańskimi Prusami w samych Prusach jak i odpierający ich najazdy. A któż miał nadawać Turzyma vel Prusa a tu wachlarz ogromny począwszy od naszego pierwszego z prawdziwego zdarzenia krzyżowca Henryka Sandomierskiego jego książąt braci a skończywszy na Bolesławie Wstydliwym i Leszku Czarnym i innych. A my wracamy z krainy fantazji Kadłubkowo - Długoszowych wprost na ziemię i pogranicze mazowiecko - litewskie, w wiek XV na ówczesne pd - zach Podlasie, konkretnie zaś do Ziemi Drohickiej i pod Sokołów, który właśnie w 1424 r. lokowano na prawach miejskich żeby przyjrzeć się naszym dziedzicom pruskim, co to byli identyfikowani lub sami się do herbu Prus przyznawali. Chociaż od czasów Windyki, Obizorna i Rukała dwieście lat mijały, a od Kazimierza Odnowiciela to i czterysta bez mała. No właśnie... więc przed nami nasi "Prusacy", czyli Pretor, Giedeit i inni. Do zobaczenia w odcinku kolejnym tej serii.
Tekst i ilustracje
Dariusz M. Kosieradzki 
Roman II Wielki
książę halicko‑włodzimierski, zginął 19 czerwca 1205 r. w bitwie pod Zawichostem, pokonany przez wojska księcia krakowskiego i sandomierskiego Leszka I Białego i jego brata Konrada I, księcia mazowieckiego. Prawdopodobnie wmieszał się w walki o tron krakowski między Władysławem III Laskonogim a Leszkiem I Białym.
Na wieść o śmierci Romana II Wielkiego Ruryk II Wasyl — wcześniej przez niego przymusowo postrzyżony na mnicha — natychmiast porzucił szaty mnisie i ruszył do Kijowa. Usunął z tronu wielkoksiążęcego własnego syna, Rościsława II, którego Roman II osadził tam w 1204 r., pozbawiając władzy samego Ruryka. Wkrótce odnowiono sojusz smoleńskich Rościsławowiczów i czernihowskich Olegowiczów wraz z Połowcami, skierowany przeciw dominacji wołyńskich książąt w Haliczu.
Jednak wspólna wyprawa Smoleńszczan, Czernihowian i Połowców na Halicz latem 1205 r. zakończyła się bez rezultatu. Sojusznicy wygrali bitwę w polu, lecz pod murami miasta zostali rozbici przez węgierski garnizon, który — zgodnie z umową Anny‑Eufrozyny, wdowy po Romanie II Wielkim, z królem Andrzejem II — bronił Halicza.
👇👇👇 WIĘCEJ PRZECZYTASZ TUTAJ: 👇👇👇
https://speculumeuropae.pl/wojna-domowa-na-rusi-w-latach-1206-1210/
💛 Wesprzyj naszą pracę, klikając w link:
https://suppi.pl/speculumeuropae
💛 Wpłat można też dokonywać na numer konta:
09 1460 1181 2025 0084 5728 0002
Subskrybuj:
Posty (Atom)