Historia zaklęta w spiżu: Ród Felczyńskich.

 

olasem

@olasempruch

Czy wiedzieliście, że najpotężniejsze polskie dzwony, które słyszycie w sanktuariach i na wieżach kościołów, pochodzą od jednej rodziny? Historia rodu Felczyńskich to ponad 200 lat pasji i walki o tradycję. Poznajcie dzwonników z Przemyśla i Taciszowa. Wszystko zaczęło się w 1808 w Kałuszu (dzisiejsza Ukraina). Michał Felczyński założył tam pierwszą odlewnię. Historia nie oszczędzała rodziny. W 1939 Sowieci zajęli fabrykę w Kałuszu, a Niemcy masowo przetapiali dzwony na armaty. Po wojnie Felczyńscy musieli uciekać i zaczynać od zera. Osiedli się w Przemyślu, budując tam fundamenty pod dzisiejszą potęgę. 

Dziś tradycja jest żywa w kilku oddziałach. Ludwisarnia w Taciszowie (prowadzona przez Zbigniewa Felczyńskiego) to miejsce, gdzie spotyka się XVIII-wieczna metoda z nowoczesną inżynierią. To tutaj w 2002 powstał "Józef" z Lichenia - w momencie powstania był największym dzwonem kiedykolwiek odlanym w Polsce. Waży aż 11,6 tony i ma 2,6 metra średnicy. Jest też Józef z Nazaretu w Bazylice Mariackiej. Inne słynne dzieła to podziemne dzwony w Katyniu, zamontowane poniżej poziomu ziemi w specjalnie wykonanej niszy, co ma symbolizować ich „uwięzienie”. No i “Serce Łodzi" z 2011.

Jak się okazuje, dzwony też mogą być... więźniami politycznymi. W 1987 SB "zaaresztowała" dzwon przeznaczony dla parafii w Warszawie, by nie mógł go poświęcić Jan Paweł II. Funkcjonariusze pilnowali, by ciężarówka nie opuściła odlewni.  “Najważniejsze przyszło w dwa lata później: dzwon św. Jerzego do kościoła pod wezwaniem św. Stanisława Kostki na Żoliborzu gdzie ksiądz Jerzy głosił kazania i gdzie później usytuowano Jego grób. Dzwon poświęcić miał Jan Paweł II w czasie pielgrzymki do Polski w sobotę 14 czerwca 1987. Na poprzedzający uroczystość poniedziałek dzwon gotowy był do transportu. Tymczasem Służba Bezpieczeństwa wydała szokującą decyzję: „Dzwon został zaaresztowany i do Warszawy nie pojedzie.”   Można aresztować człowieka, ale dzwon?! Była to sensacja na skalę europejską! Zagroziłem UB, że powiadomię amerykańską telewizję NBC w Warszawie. Miałem z nią kontakt wcześniej, gdyż w roku 1981 kręciła u mnie film o odlewaniu dzwonu przeznaczonego dla Stanów Zjednoczonych.  Wtedy Służba Bezpieczeństwa zrezygnowała z aresztu i postanowiła, iż transport dojdzie do skutku – za to w specjalnej obstawie. Przed i za lawetą, na której spoczywał dzwon jechała karetka milicyjna na sygnale. Dojechaliśmy do Starej Miłosnej, gdzie konwój przejęła warszawska milicja. Na Żoliborz dotarliśmy o 4 nad ranem. Sygnały karetek musiały zbudzić wszystkich  mieszkańców informując, że dzwon jest już na miejscu. Chyba nie taki był zamiar władz.”

Jak powstaje dzwon? To nie jest zwykły odlew. Najpierw buduje się rdzeń z gliny zmieszanej z... końskim nawozem (dla zbrojenia). Potem tworzy się "fałszywy dzwon", na którym rzeźbi się woskowe ornamenty. Powstaje płaszcz formy, fałszywy dzwon jest usuwany, a w jego miejsce wlewa się stop brązu dzwonowego. Każdy dzwon to unikatowe dzieło sztuki. Choć proces odlewania niemal się nie zmienił, otoczka dzwonów to już XXI wiek. Dzięki takim miejscom jak http://dzwony.pl, tradycyjne instrumenty dostają napędy liniowe, sterowanie satelitarne i cyfrowe systemy automatyki. Tradycja spotyka high-tech.  Dzwon to instrument, który ma duszę i własne imię. Felczyńscy od siedmiu pokoleń pilnują, by ten polski głos był słyszalny na całym świecie.