26 grudnia 1806r. miały miejsce bitwy pod Gołyminem i Pułtuskiem

 

Bartek 

@Bartek20221998

26 grudnia 1806r. miały miejsce bitwy pod Gołyminem i Pułtuskiem. Dziś skupimy się na tej drugiej. Zapraszam do lektury! Była Wigilia Bożego Narodzenia roku 1806. Wojska rosyjskie były w generalnym odwrocie. Naczelny dowódca sił rosyjskich w Prusach feldmarszałek Michaił Kamieński rozkazał kierowanie się do Ostrołęki.

Armia generała Levina Augusta von Bennigsena wycofywała się. Na jej drodze stało miasto Pułtusk. W południe 25 grudnia straż przednia Rosjan dotarła do Pułtuska. Bennigsen uznał, że miasto to doskonale nadaje się do obrony i wydania Francuzom bitwy. Wobec tego rozpoczął gorączkowe przygotowania. Mimo tego, że naczelny wódz rozkazał odwrót, Bennigsen postanowił wydać w Pułtusku bitwę Francuzom. Na obrazie Bennigsen

Tego samo dnia, tj. 25 grudnia (jednak późno w nocy w okolicach godziny 2:00) francuska dywizja dragonów dowodzona przez Bekera udała się na rozpoznanie rosyjskich sił znajdujących się w Pułtusku. W czasie rozpoznania doszło do walk z oddziałami kozackimi. Ponadto francuski zwiad ostrzeliwała rosyjska artyleria. Beker dostrzegł wojska rosyjskie, jednak ze względu na panujące warunki atmosferyczne a także wzniesienie, za którym schowane było miasto, nie był w stanie w pełni ocenić wielkości sił nieprzyjaciela. Wobec tego zakończył zwiad. W tym samym dniu do kwatery Bennigsena przybył naczelny wódz Kamieński. Zgodził się on na plan wydania bitwy przeciwnikowi.

Jednocześnie wezwał generała Friedricha Buxhowdena by ten niezwłocznie wysłał posiłki Bennigsenowi. Wojska tego pierwszego znajdowały się około 10 kilometrów od jego pozycji. W nocy z 25 na 26 grudnia feldmarszałek Kamieński się pochorował. Jednocześnie zmienił swoją decyzje i wydał Bennigsenowi rozkaz odwrotu. Jak się jednak okazało, Francuzi są zbyt blisko by móc bezpiecznie się wycofać. Wobec tego Bennigsen postanowił zignorować rozkaz feldmarszałka i wydać bitwę zgodnie z wcześniejszym planem. Mamy poranek, 26 grudnia 1806 roku. Był to zimny i wietrzy dzień. Rosjanie postanowili zabezpieczyć przede wszystkim dwa mosty znajdujące się w Pułtusku a także drogę prowadzącą na Gołymin. Ponadto szczególną uwagę poświęcili zabezpieczeniu drogi odwrotu.

Rosyjskie siły w Pułtusku miały liczyć około 45 tysięcy żołnierzy, na które się składało 66 batalionów piechoty, 55 szwadrony kawalerii, 5 pułków kozackich i 9 pułków artylerii. Liczbę dział jakie miał pod sobą Bennigsen szacowano na maksymalnie 200. Rozłożenie sił było następujące. Na lewej flance na wysuniętej pozycji znajdowały się oddziały podległe pod Baggowuta, następnie bliżej kwatery Bennigsena od lewej znajdował się Osterman, Sacken w drugiej linii, w trzeciej natomiast Somow i pułk Siedmioradzki. W pierwszej linii wysunięte pozycje na prawo od Baggowuta zajął Barclay de Tolly. Na prawym skrzydle znajdował się las Moszyński, kluczowy jak się później okaże. Francuskim atakiem miał kierować dowódca V Korpusu marszałek Jean Lannes. Otrzymał on rozkaz ścigania wojsk przeciwnika. Jednakże zwiad Bekera twierdził, że Rosjanie będą prawdopodobnie chcieli bronić Pułtuska. Jednocześnie do Lannesa dotarł rozkaz Napoleona o konieczności zajęcia Pułtuska i zabezpieczenie przyczółka mostowego nad Narwią. Na zdjęciu marszałek Lannes

O godzinie 11:00 marszałek Lannes przygotowywał się do bitwy. Do ataku ruszyła 1. Dywizja generała Sucheta na lewym skrzydle. Centrum było obstawione przez generała Dominique’a Vedela. Prawa flanka francuskich sił to z kolei 17. pułk piechoty wspierany przez brygadę lekkiej kawalerii Anne Trelliarada. Z tyłu w ramach wsparcia rozwinięta była 2. Dywizja Lannesa w postaci oddziałów generała Honore Gazana. Łącznie marszałek miał pod sobą około 18 tysięcy żołnierzy, z czego piechota stanowiła jakieś 15,5 tysiąca. Nie miał pojęcia o 3 krotnej przewadze przeciwnika. Francuzi ruszyli do ataku. Wielogodzinna walka była zacięta. Ogromnym męstwem wykazywali się zarówno Francuzi jak i Rosjanie.

Miały się niestety zdarzać przypadki mordowania rannych przez Rosjan, jednak Francuzi nie byli im dłużni i w ramach zemsty również dobijali rannych Rosjan. Baggowut znajdujący się na lewej flance musiał się wycofać pod naporem Francuzów. Jak się po bitwie okazało to Rosjanie mieli dużą przewagę na lewej flance nad Francuzami. Jednak ogromna determinacja tych drugich sprawiła, że pomimo przewagi liczebnej, to na lewą flankę wsparcie musiał skierować Bennigsen. W toku walki jednak w pewnym momencie nastąpił impas. Francuzi marszałka Lannesa nie byli w stanie kontynuować walki, pomimo wielkiego męstwa jakim się wykazali. Rosjanie prawdopodobnie szykowali się do kontrataku, który zniszczyłby francuskie siły.

Wtedy też do walki włączyła się 3 Dywizja III Korpusu Marszałka Davouta. Jej pierwotne zadanie nakazywało ściganie wojsk przeciwnika, które zmierzały w kierunku Pułtuska. Jej dowódcą był generał brygady Joseph d’Aultanne .

Wtedy też otrzymał on prośbę o wsparcie od marszałka Lannesa. D’Aultanne niezwłocznie ruszył z pomocą marszałkowi. Kiedy zbliżył się do pola bitwy, otrzymał on rozkaz marszałka Davouta by ten natychmiast się wycofał i dołączył do jego sił. Generał postanowił ten rozkaz zignorować i wsparł w walce Lannesa. Uderzył na rosyjskie siły od strony Lasu Moszyńskiego około godziny 14:00. Naprzeciw jego siłom stanął Barclay de Tolly. Po wykańczającej walce, także wręcz i tutaj nastąpił impas. Marszałek Lannes obiecywał co prawda, że już wkrótce jego V Korpus będzie w stanie kontynuować walkę, tylko potrzebuje czasu na przegrupowanie.

Tak się jednak nie stało. Wobec tego siły generała D’Aultanne’a wycofały się do lasu. W tym momencie nastał zmierzch i bitwa dobiegła końca. Bennigsen wiedział, że nie jest w stanie kontynuować walki wobec czego zarządził odwrót. Co ciekawe, na drugi dzień do walki miał dołączyć sam Napoleon Bonaparte i dokonać oblężenia Pułtuska. Wobec czego Bennigsen nieświadomie uratował swoją armię o kompletnej klęski. Straty obu stron są ciężkie do oszacowania. Początkowo Bennigsen szacował swoje straty na 7000 zabitych i rannych a francuskie na 10000 zabitych i rannych i kilkuset wziętych do niewoli.

Marszałek Lannes natomiast twierdził, że stracił 2200 zabitych i rannych. Prawdopodobne straty wyniosły około 3000-4000 zabitych i rannych po stronie francuskiej a 3500-5000 zabitych i rannych po stronie rosyjskiej. Wsparcie jakie miał udzielić Buxhowden nigdy nie dotarło do Bennigsena. Nic dziwnego, gdyż obaj generałowie gorliwie rywalizowali ze sobą. Bitwa była nierostrzygnięta. Teoretycznie ze względu na wycofanie się Rosjan, bitwę wygrali Francuzi, gdyż ten, który obozował na polu bitwy po jej stoczeniu był jej zwycięzcą. W praktyce jednak, nie można mówić o jakimkolwiek zwycięzcy. W ramach ciekawostki warto dodać, że bitwa ta została umieszczona na Łuku Triumfalnym w Paryżu. Zapisana jako "Pultusk"