WIELCY KRESOWIACY
22 LUTEGO 1915 ROKU URODZIŁ SIĘ W PIOTROGRODZIE ZYGMUNT RUMEL, POETA, KOMENDANT VIII OKRĘGU „WOŁYŃ” BATALIONÓW CHŁOPSKICH, OFICER ARMII KRAJOWEJ.
MĘCZENNIK Z WYBORU.
Miał zaledwie 28 lat, podzielił los bardów pokolenia Nowej Polski Tadeusza Gajcego i Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Wysłany jako emisariusz Batalionów Chłopskich na Wołyń, zginął rozerwany końmi przez banderowców OUN UPA w okolicach wsi Kustycze 10 lub 11 lipca. Nieludzką scenę śmierci w filmie Wołyń pokazał Wojciech Smarzowski (postać kapitana Zygmunta Krzemienieckiego).
BOHATER NIEOBECNY W PODRĘCZNIKACH
Zygmunt Jan Rumel ps. „Mały”, „Krzysztof Poręba”, poeta romantyk, żołnierz patriota, absolwent Liceum Krzemienieckiego, nieobecny do dziś w podręcznikach historii. Zapomniany przez Państwo i swą Ojczyznę, którą kochał nad życie.
Był synem Janiny z Tymińskich, poetki i Władysława inżynier rolnictwa, który za udział w wojnie polsko-bolszewickiej w roku 1920 otrzymał Order Virtuti Militari i osadę wojskową pod Wiśniowcem na Wołyniu. Ziemia krzemieniecka stała się miejscem gdzie kształtowało się dzieciństwo i młodość Zygmunta. Ukończył w „polskich Atenach” Liceum Krzemienieckie. Zapewne po matce odziedziczył talent twórczy i wrażliwość, po ojcu pewnie męstwo i odwagę. W liceum publikował w szkolnym czasopiśmie „Nasz Widnokrąg”, w licealnym teatrze recytował swoje utwory.
RÓWNY CHŁOPAK – EMISARISZ
Był jak opowiadali koledzy „równym chłopakiem”, w szkolnej reprezentacji hokejowej, uprawiał boks, należał do harcerstwa, udzielał się wszędzie gdzie coś dobrego można było zdziałać. W roku 1935 roku Zygmunt wyjechał do Warszawy. Tutaj na Uniwersytecie Warszawskim rozpoczął studia polonistyczne, cały czas utrzymując kontakt z Liceum Krzemienieckim. W 1938 roku został skierowany do Wołyńskiej Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii im. Marcina Kątskiego we Włodzimierzu Wołyńskim. W przededniu wojny w lipcu 1939 roku otrzymał nominację na kaprala podchorążego. Po mobilizacji w sierpniu 1939 roku ruszył bronić granic Rzeczypospolitej. Dostał się do niewoli radzieckiej. Podając się za szeregowca wkrótce został zwolniony. Rumel początkowo ukrywał się w okolicach Dubna prowadząc działalność konspiracyjną. Wkrótce przedostał się do Warszawy. Tu również zaangażował się w działalność konspiracyjną. W 1941 roku poślubił Annę z Wójcikiewiczów, z którą wraz z bratem Stanisławem prowadzili na Ochocie sklep z naczyniami kuchennymi. Sklep był kontaktową skrzynką konspiracyjną.
Od 1943 już jako dowódca VIII okręgu Batalionów Chłopskich na Wołyniu, tworzył struktury samoobrony, często kursując miedzy Kresami, a Warszawą.
Kazimierz Banach delegat Rządu RP na Wołyń obdarzając ogromnym zaufaniem delegował Rumla już porucznika, wraz z porucznikiem Krzysztofem Markiewiczem, przedstawicielem Okręgu Wołyńskiego AK na rozmowy z UPA. Żołnierze nie wrócili. Do dzisiaj nie znaleziono miejsca pochówku. Ziemia wołyńska, lwowska, stanisławowska, tarnopolska pozostają nadal cmentarzem dziesiątek tysięcy Polaków. Do tego zakaz od kilku lat prowadzenia ekshumacji jest po ludzku niepojęte.
POETA ROMANTYK i DWIE MATKI
Wrócę jeszcze do twórczości Zygmunta Rumla. Wzorcami ówczesnego fenomena poety był Cyprian Kamil Norwid, Leopold Staff, Jerzy Liebert, Jarosław Iwaszkiewicz.
Rumel pisze o obie w lipcu 1941 w „Dwóch matkach:
Jedna grzebień bursztynu czesała we włos
Druga rafy porohów piorąc koralowe
Zawodziła na lirach dolę ślepą - los...
Jedna oczom tańczyła pasem złotolitym,
Czerep drugą obijał - pijany jak trzos -
Jedna boso garnęła smutek za błękitem -
Druga kurem jej piała buntowniczych kos
Dwie mnie Matki-Ojczyzny wyuczyły mowy -
W warkocz krwisty plecionej jagodami ros -
Bym się sercem przełamał bólem w dwie połowy -
By serce rozdwojone płakało jak głos...
Zygmunt Rumel kochał Kresy, w nich widział wielokulturowość. To tu obok żyli Polacy, Ukraińscy, Ormianie, Rosjanie, Żydzi, Cyganie, Niemcy i Czesi. Rumel, który władał ukraińskim wierzył, że Ukraińcy przylgną do Polski, szanował innowierców, walczył z antysemityzmem. Niektórzy mówią, że był marzycielem. Nie zgodzę się z ta tezą, dla mnie to Wielki Polak i realista.
Tę miłość do kresów wyrażał w przyrodzie, w otoczeniu. Zanurzał się w burzanach, stepach, unoszących się wysoko nad nimi orłów i sokołów, skowronków unoszących się łąkach ukwieconych.
Zygmunt Rumel miał wielu przyjaciół Ukraińców, tej przyjaźni poświęcił całe życie. Co za paradoks, w sposób bestialski zamordowany przez tych których, tak bardzo kochał, którzy przerwali jego piękne życie. Czy Zygmunt Jan Rumel przewidział swoją śmierć? Chyba tak, coś w tym jest. Podobno człowiek to czuje. I chyba Rumel był gotowy, był męczennikiem z wyboru.
NIE WIEDZIELI, ŻE TO DZISIAJ BĘDZIE KRWAWA NIEDZIELA.
Była pogodna noc 10/11 lipca. Delegaci Rzeczypospolitej przygotowywali się do wyjazdu. Mieli wybłagać na Upowcach, porozumienie, zaprzestania mordowania ludności polskiej. Wyruszyli z bazy w Budach Osowoskich, leżącej miedzy Kowlem a Włodzimierzem Wołyńskim, rankiem, bez broni, ubrani w mundury Wojska Polskiego. Furmanką powoził Witold Dobrowolski. Przed wyjazdem odwrócił się do córki, i z furmanki powiedział - mam bardzo złe przeżucie, chyba już do Was nie wrócę. Furmanka ruszyła w stronę Kustycz gdzie mieścił się sztab UPA. Parlamentariusze przejechali przez Osy, nie widzieli jeszcze, ze Upowcy już podjęli decyzje, wydali rozkazy. Nie wiedzieli, że to dzisiaj będzie krwawa niedziela. Tysiące banderowców i rezunów zaatakują w 99 miejscowościach, głównie w powiatach włodzimierskim i horochowskim. W sposób okrutny będą palić wioski mordować starców kobiety i dzieci.
Emisariusze zbliżali się do wsi Kustycze. Nagle za furmanką usłyszeli tętent końskich kopyt. Zapewne w oczach Upowców zobaczyli nienawiść trudną do zrozumienia.
W pobliskim lasku zamordowano poruczników Rumla, Markiewicza i przewodnika Dobrowolskiego. Poćwiartowane zwłoki pochowano na brzegu jeziora w pobliskim lasku, dziś w nieznanym miejscu.
Ryszard Frączek
- Zygmunt Rumel. Zdjęcie pochodzi z okładki książki «Zygmunt Rumel. Żołnierz nieznany»
Zygmunta Rumel: Licencja: PD-Polish, see below, domena publiczna
- Tablica upamiętniająca Zygmunta Rumla na Pałacyku Rembielińskiego w Warszawie
- Rodzice poety: matka - Janina z Tymińskich i ojciec - Władysław Rumel
z synami (od lewej): Zygmuntem Janem, Bronisławem i Stanisławem.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz