Emanuel Rigenblum

21 listopada 1900 roku w Buczaczu urodził się dr Emanuel Ringelblum - żydowski historyk, działacz społeczny, badacz dziejów Żydów polskich. Należał do ścisłego kierownictwa żydowskiej konspiracji w warszawskim getcie. Był organizatorem podziemnego archiwum getta ,,Oneg Szabat'', zwanego także Archiwum Ringelbluma. Archiwum stanowiło bogate źródło informacji o życiu i zagładzie Żydów w gettach. Integralną częścią archiwum stanowiły własnoręcznie pisane notatki, szkice i eseje Ringelbluma. Obejmowały one prawie cały okres wojny i okupacji od października 1939 aż do śmierci Ringelbluma. Ciekawostką jest, że niektóre informacje były notowane nieraz na papierowych serwetkach, a następnie odtwarzane w pełniejszej wersji. W czasie powstania w getcie warszawskim w kwietniu 1943 roku został deportowany do obozu w Trawnikach, skąd dzięki staraniom polskiego podziemia uciekł i schronił się wraz z żoną i dzieckiem w zbiorowej ziemiance przy ulicy Grójeckiej 77 w Warszawie, gdzie wraz z około czterdziestoma innymi uciekinierani z getta warszawskiego pozostawał pod opieką polskiej rodziny Wolskich - miejscowych ogrodników. 7 marca 1944 roku na skutek donosu złożonego przez szmalcownika i konfidenta Jana Łakińskiego, na którym wykonano wyrok Sądu Specjalnego Okręgu Warszawskiego AK, wszyscy ukrywający się tam Żydzi zostali pojmani przez gestapo i wywiezieni na Pawiak. Tam zostali rozstrzelani. Hitlerowcy oprawcy zamordowali również kilku członków rodziny Wolskich. 18 września 1946 roku spod gruzów budynku przy Nowolipkach 68 wydobyto dziesięć metalowych skrzynek, w środku znajdowała się pierwsza z odnalezionych dwóch części Archiwum Ringelbluma. W skrzynkach było ponad dwadzieścia tysięcy zawilgotniałych kart, rysunków i fotografii. Druga część archiwum została odnaleziona 1 grudnia 1950 roku w piwnicu tego samego budynku przy Nowolipkach 68. Archiwum ukryte było w dwóch szczelnie zamkniętych bańkach po mleku, w których w idealnym stanie zachowało się prawie 8 tysięcy kart.