[ZAPOMNIANE SPORTSMENKI Z ORUNI]
Ruch turnerski narodził się na początku XIX w. w Królestwie Prus. Co do zasady stawiał na wychowanie młodzieży w duchu miłości do tradycji i ojczyzny, ale łącząc kwestie wychowania z propagowaniem ćwiczeń fizycznych, a później i krajoznawstwa. Upraszczając, podobną ideą był polski ruch sokoli, gdzie praca nad tężyzną fizyczną była łączona z krzewieniem postaw patriotycznych.
Wbrew pozorom początkowo ruch turnerski był brany nieco podejrzliwie przez szczególnie konserwatywne środowiska mieszczańskie. Z czasem się to zmieniło, a ruchy turnerskie zaczęły bardziej ewoluować w wielosekcyjne kluby sportowe. Zwykle to od nich swój początek miał nowocześnie rozumiany (choć nadal nieprofesjonalny!) sport w szeregu pruskich, a potem i niemieckich ośrodków.
Tak samo było w mieście nad Motławą. W 1859 r. założono w Gdańsku Towarzystwo Szermierczo-Gimnastyczne (Fecht- u. Turnverein), rok później przemianowane na Towarzystwo Gimnastyczno-Szermiercze (Turn- u. Fechtverein). Na przestrzeni kolejnych lat jeszcze kilkakrotnie zmieniało nazwę, ale co do zasady zachowało swój pierwotny charakter, kładąc nacisk na szeroko pojętą gimnastykę (szermierkę w zdecydowanie mniejszym zakresie), wkrótce lekkoatletykę oraz gry zespołowe (o których później). I oczywiście współudział w szeregu patriotycznych wydarzeń.
W 1862 r. pojawiła się kolejna w mieście organizacja turnerska (Männerturnverein Danzig, czyli Męskie Towarzystwo Gimnastyczne w Gdańsku, potem przemianowane na Turngemeinde Danzig – przyjmijmy, że Stowarzyszenie Gimnastyczne Gdańsk).
Trzecia z kolei w 1886 r., a pierwsza na przedmieściach: Turnverein Neufahrwasser (Towarzystwo Gimnastyczne w Nowym Porcie). W 1890 r. powstało w sąsiednim Sopocie (Turnvereinn Zoppot), mniej więcej w tym samym czasie (1890-1891?) we Wrzeszczu (Turnverein Langfuhr), wkrótce także kolejne w Śródmieściu (Turnklub Danzig, tj. Klub Gimnastyczny Gdańsk – około 1899 r.). W 1894 r. założono gdańskie gniazdo (wspomnianego) Sokoła (po kilku latach zawiesiło działalność, reaktywowane zostało później - to osobna historia...). Przed 1910 r. osobne organizacje turnerskie były już na Siedlcach, w Fabryce Wagonów czy w Oliwie. W przypadku tej ostatniej w 1920 r. pojawiło się Turnverein Oliva 1920, choć nie wiem, czy reaktywowano po latach I wojny światowej dawną organizację, czy utworzono zupełnie nową…
W każdym razie w okresie międzywojennym zaczęły powstawać – obok wydzielania się czy tworzenia od postaw klubów wielosekcyjnych, gdzie (najczęściej) nacisk kładziono na piłkę nożną – także i kolejne organizacje turnerskie. Poza Oliwą powstały na terenie Wolnego Miasta Gdańska m. in. w Sztutowie, Wocławach, Kątach Rybackich, Letnicy oraz Oruni. W przypadku tego ostatniego mam ba myśli miejscowe Towarzystwo Gimnastyczne (Turnverein Ohra) założone w 1924 r. Zresztą, wcześniej istniało jeszcze jedno w tej wsi (dopiero od 1933 r. dzielnicy Gdańska): Towarzystwo Gimnastyczno-Sportowe „Świerki” (Turn- u. Sportverein „Fichte” Ohra). Jeszcze nie wiem, czy Turnverein Ohra powstał „obok” czy z przeobrażenia „Świerków” 
. Nadal do zbadania.
. Nadal do zbadania. Dlaczego w ogóle o nim wspominam? Turnverein Ohra jest praktycznie nieznane, a okazuje się, że była to jedna z najbardziej utytułowanych organizacji sportowych w historii niemieckiego (tj. do 1945 r.) Gdańska! Szczególne triumfy święciły oruńskie szczypiornistki, które dwukrotnie sięgnęły po mistrzostwo całego okręgu, a także grały o mistrzostwo całych Niemiec!
Kluby i towarzystwa turnerskie rozwijały poza gimnastyką i lekkoatletyką gry zespołowe, na czele z piłką ręczną i fistbalem, w mniejszym zakresie futbolem oraz piłką siatkową. I w istocie to tam gdańszczanki najczęściej występowały jako sportsmenki. Były oczywiście kluby typowo żeńskie, ale niewiele, ponadto nigdy nie osiągnęły one takich sukcesów, jak sekcje kobiece w turnvereinach czy turnklubach...
Niebawem napiszę o tym więcej. Stay tuned!
ilustracja: zdjęcie sportsmenek, członkiń Turnverein Ohra, najpewniej lata 30. XX w. Ze zbiorów PAN Biblioteka Gdańska (jakżeby inaczej ).
).Zainteresuje m. in. Metropolitanka Rada Dzielnicy Orunia-Św. Wojciech-Lipce Agnieszka Bartków Gdański Archipelag Kultury Ratusz Oruński Ryś Kopittke Historia sportu Gedanarium Muzeum Gdańska Gdańsk Historyczny Nec Temere Nec Timide Janusz Trupinda Marek Adamkowicz Janusz Dargacz Leszek Molendowski
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz