4 sierpnia 1941 r. "rząd" Generalnej Guberni (Hauptabteilung Innere Verwaltung / Regierung des Generalgouvernements) wydał zarządzenie o rekwizycji dzwonów kościelnych (motywując je koniecznością wytężenia wszystkich sił w walce z bolszewizmem):
„Der kampf erfordert die mobilisierung aller mittel, hierzu gehört auch die schaffung einer starken metallreserve. Auch die Kirchen des Generalgouvernements werden daher ersucht, die Kirchenglocken dom Reich zur schnellen und siegreichen Beendigung des Entscheidungskampfes zur Verfügung zu stellen, wobei hervorgehoben sei, daß auch alle nicht religiösen Zwecken dienenden Glocken erfaßt werden”
[Walka wymaga zmobilizowania wszystkich środków, obejmuje także stworzenie silnej rezerwy metali. Wzywamy zatem także Kościoły Generalnej Guberni, aby dzwony kościelne stawiły państwu niemieckiemu do dyspozycji celem szybkiego i zwycięskiego zakończenia decydującej walki, przy czym zaznacza się, że zajęte będą także dzwony służące celom pozareligijnym]
Wszelkie dzwony pod surowymi karami miały być na koszt parafii wymontowane i odesłane do punktów zbornych wyznaczonych przez odpowiednie starostwa powiatowe, skąd następnie wysyłano je koleją do hut w głębi Rzeszy albo przetapiano na sztaby w miejscowych odlewniach. Termin zdawania dzwonów ustalono na dzień 1 września 1941 r., do 15 sierpnia zaś miały być przyjmowane uzasadnienia i dokumentami poparte apelacje w sprawie dzwonów o wyjątkowej wartości historycznej i artystycznej. Złożenie wniosku nie zwalniało jednak z obowiązku dostawy.
Powojenne udokumentowane szacunki utraconych / wywiezionych z Polski przez niemieckiego okupanta dzieł sztuki wskazują m.in. na ubytek ok. 5 tys. dzwonów kościelnych.
Ile dzwonów utraciła Warszawa
Czy wszystkie odzyskała
W znakomitym "Raporcie o stratach wojennych Warszawy"
, opracowanym w 2004 roku przez zespół prof. Wojciecha Fałkowskiego na zlecenie Prezydenta Warszawy, prof. Lecha Kaczyńskiego, starannie wyliczono zniszczone przez Niemców dzwonnice:
, opracowanym w 2004 roku przez zespół prof. Wojciecha Fałkowskiego na zlecenie Prezydenta Warszawy, prof. Lecha Kaczyńskiego, starannie wyliczono zniszczone przez Niemców dzwonnice: - - -
Freta 8/10 - dzwonnica [kościoła św. Jacka] wzniesiona w 1717 r. Zniszczenia: zburzona - ok.70% / Kubatura: 956 m3 / Kubatura zniszczeń: 669 m3.
Krakowskie Przedmieście 68 - dzwonnica [kościoła św. Anny] wznoszona w 1578 r. i przebudowana w 1821 r.Zniszczenia - ok.50% / Kubatura: ok. 2 574 m3 / Kubatura zniszczeń: 1 287 m3.
Piwna 9/11 - dzwonnica [kościoła św. Marcina] wzniesiona w połowa XV w, nadbudowana w XVIII w.Zniszczenia: zniszczona część górna i hełm - ok.70% / Kubatura: ok. 1 090 m3 / Kubatura zniszczeń: 763 m3.
Świętojańska 8 - dzwonnica [archikatedry św. Jana], wzniesiona w I poł. XVII w., przekształcana. Zniszczenia: zburzona - ok. 90 % / Kubatura: ok. 2 200 m3 / Kubatura zniszczeń: 1980 m3.
To bardzo cenne zestawienie. Ale o dzwonach raport milczy...
Czy ktoś mógłby wskazać literaturę przedmiotu, w której mowa o wojennych losach warszawskich dzwonów
- - - - -
Dariusz Matelski: Polityka Niemiec wobec polskich dóbr kultury w XX wieku. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2007, s. 160, 675.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz