Józef Piłsudski uroczyście witany w Paryżu 🇫🇷, 3 lutego 1921

 

Kunigas

@maciej_kunigas

Trzydniowa wizyta Piłsudskiego we Francji – pierwsza zagraniczna wizyta polskiej głowy państwa po odzyskaniu niepodległości – miała na celu omówienie szczegółów przymierza polsko-francuskiego. Naczelnik Państwa z delegacją został przyjęty w Pałacu Elizejskim przez prezydenta Alexandre’a Milleranda oraz francuskie władze państwowe i wojskowe. Odwiedził również pole bitwy pod Verdun i szkołę wojskową Saint-Cyr. Porozumienie sojusznicze zostało podpisane 19 lutego w Paryżu przez ministra spraw zagranicznych Eustachego Sapiehę i francuskiego szefa dyplomacji Aristide'a Brianda. Obejmowało wspólną politykę zagraniczną, współpracę gospodarczą oraz gwarancje pomocy w przypadku ataku na jedno z państw. 21 lutego do umowy dodano tajną konwencję wojskową (podpisaną przez gen. Sosnkowskiego i marszałka Focha) o zwalczaniu zagrożenia niemieckiego i sowieckiego. Podpisanie oficjalnego sojuszu Francji i Polski odbyło się w kontekście dobiegających końca negocjacji z Sowietami przed podpisaniem traktatu ryskiego (18 marca), który kończył wojnę o wchodnie granice Polski. Podobny cel miała zresztą polsko-rumuńska umowa o wzajemnej pomocy militarnej zawarta 3 marca.

Wizyta na polu bitwy pod Verdun, luty 1921. Widoczni m. in. marszałek Piłsudski, prezydent Millerand, gen. Sosnkowski i marszałek Petain. Sojusz z 1921 był sformalizowaniem trwającej już od dwóch lat polsko-francuskiej współpracy wojskowej i dyplomatycznej. Po odzyskaniu niepodległości polskie siły zbrojne wspierała i organizowała Francuska Misja Wojskowa, w skład której wchodziło 400 oficerów instruktorów. Odegrała ona ważną rolę podczas wojny polsko-sowieckiej, zdecydowanie ważniejszą niż jej brytyjska odpowiedniczka. Zawarte w lutym 1921 roku przymierze z Polską było, obok drugiej Ententy, jednym z filarów francuskiej polityki zagranicznej w okresie międzywojennym. Miało przede wszystkim przeciwważyć wpływy Niemiec. Republika Weimarska była nastawiona wrogo zarówno wobec wschodniego, jak i zachodniego sąsiada. W pewnym sensie był to dla Francji powrót do naturalnej sytuacji siegającej jeszcze z XVI i XVII wieku, gdy utrzymywała przeciw Habsburgom sojusze z Polską i Turcją. Był to też oczywiście również powrót do polityki napoleońskiej. Uzupełnieniem antyniemieckiej polityki Francji była podobna umowa z Czechosłowacją. Jednak spory polsko-czeskie uniemożliawiły wykorzystanie potencjału tego trójkąta. Polityczny i militarny sojusz Francji i Polski wszedł w życie dopiero ponad rok po podpisaniu, gdy w 1922 został uzupełniony o umowy gospodarcze. Francja miała inwestować w polski przemysł. W zamian otrzymywała pewien dostęp do zasobów naturalnych. W październiku 1925 sojusz polsko-francuski został potwierdzony i powtórzony w ramach traktatów z Locarno.

1

Manewry w Rembertowie, polski minister spraw wojskowych gen. Kasprzycki i francuski szef sztabu gen. Gamelin, 14 sierpnia 1936 Rzecz jasna, sojusz z Francją był również fundamentem polityki II Rzeczypospolitej. Wzmacniał jej pozycję międzynarodową i stanowił, jak to się ładnie mówi, parasol bezpieczeństwa. Jednak od początku było wiadome, że nie będzie to układ partnerski. Jak pisał prof.

@StZerko

"Polska znajdowała się w pozycji petenta, a warunki stawiała Francja". Mimo tego nic korzystniejszego nie można było wówczas osiągnąć. Sojusz utrzymał się formalnie przez cały okres międzywojenny. Jednak z roku na rok, gdy krzepł układ powersalski, miał coraz mniejsze znaczenie dla Francji. Kapitał francuski, który miał kredytować polski przemysł zbrojeniowy, był bardziej zainteresowany eksploatowaniem gospodarki wasala niż jej wzmacnianiem. Wyrazem tego była głośna afera żyrardowska. Dostawy dla wojska wiązały się z korupcją, czego przykładem była afera Francopolu. Wyzysk kopalń węgla przez francuski kapitał epicko odmalował Juliusz Kaden-Bandrowski w powieści "Czarne skrzydła". Sojuszowi nie sprzyjała też niejednoznaczna postawa Francji na arenie międzynarodowej. Traktaty w Locarno zachwiały gwarancjami bezpieczeństwa Polski. Nie dało się też ukryć, że Paryż tęskni do większego sojusznika na wschodzie. W tym kontekście na początku lat 30. Piłsudski zawarł porozumienia z Sowietami i Niemcami, które osłabiły nierówny sojusz polsko-francuski, choć nigdy go nie wstrzymały. Koniec końców układ okazał się obu rządom niezbędny. W maju 1939 sojusz wojskowy został odnowiony (protokół Kasprzycki–Gamelin), a po agresji niemieckiej na Polskę wprowadzony w życie. Po przegranej kampanii wrześniowej stanowił zaś podstawę do utworzenia we Francji polskiej armii.