https://www.facebook.com/share/r/17pT3ZkHCL/
„A na całe Kargulowe plemię i pole spuść, dobry panie, wszystkie plagi egipskie… bo my się swojej miedzy trzymamy.”
Te słowa wypowiada filmowy Pawlak w Samych swoich. Postać stworzył Wacław Kowalski, który dzieciństwo i młodość spędził w Gnojnie — nadbużańskiej wsi na północnym krańcu Lubelszczyzny, gdzie Bug od wieków wyznaczał granicę i kierunek życia osady.
Gnojno pojawia się w źródłach jako wieś królewska związana z ziemią mielnicką. W 1507 roku król Aleksander Jagiellończyk przekazał miejscowość Mikołajowi Niemirze Hrymaliczowi, namiestnikowi mielnickiemu. W kolejnych dekadach wieś przechodziła w ręce rodu Niemirów: Szczęsnego, Stanisława — stolnika podlaskiego, oraz Hieronima Niemiry z Ostromęczyna, łowczego królewskiego.
Położenie nad Bugiem miało znaczenie gospodarcze. Przy przeprawie rzecznej działały składy zboża i młyny, a rzeka była drogą transportu towarów i jednocześnie linią granicy.
W 1648 roku Gnojno zostało spalone podczas najazdu kozackiego wraz z niedawno wzniesioną cerkwią. W 1674 roku wieś przyłączono do Kosierad. Od 1700 roku dobra należały do Karola Józefa Sedlnickiego, z którego inicjatywy w 1734 roku powstała kolejna cerkiew unicka.
W 1875 roku świątynię tę przejęła Cerkiew prawosławna; przetrwała do 1980 roku, kiedy została rozebrana. Równolegle, w tym samym 1875 roku, wzniesiono oddzielną, murowaną cerkiew prawosławną w stylu neoruskim. W jej wnętrzu zachowały się XIX-wieczne polichromie, w tym przedstawienie Matki Boskiej Pokrowy adorowanej przez anioły. Po II wojnie światowej budynek stał się kościołem rzymskokatolickim.
Na skraju wsi znajduje się zaniedbany cmentarz unicki i prawosławny — materialny ślad wielowyznaniowej historii tego nadbużańskiego pogranicza.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz