Stanisław Swianiewicz

 7 listopada 1899 roku w Dyneburgu urodził się Stanisław Swianiewicz ( zdjęcie) -uczony, profesor ekonomi, prawnik, pisarz, żółnierz Polskiej Organizacji Wojskowej, weteran wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku oraz autor książki "Zbrodnia katyńska w świetle dokumentów". To właśnie w tej publikacji spisał wydarzenia, których był świadkiem jako więzień obozu w Kozielsku. Do sowieckiej niewoli trafił w czasie wojny obronnej w 1939 roku po przegranej bitwie pod Krasnobrodem. Cudem uniknął obozu w Katyniu, kiedy to po przewiezieniu go z Kozielska z niewiadomych powodów zawrócono go ze stacji Gniezdowo. Sam później opisywał, że przez mały otwór pod sufitem wagonu obserwował, jak wyprowadzonych umieszczano w autobusach – Czornyj woron – z oknami zasmarowanymi wapnem i wywożono dalej w nieznanym mu wówczas celu. Trafił potem do więzienia w Smoleńsku, a następnie do aresztu na Łubiance. Po kilkumiesięcznym śledztwie został za prowadzenie w Polsce naukowych badań gospodarki ZSRR „skazany” na 8 lat łagru w Republice Komi. Został zwolniony w 1941 roku na mocy układu Sikorski-Majski, po czym uznany jako potencjalne zagrożenie dla NKWD trafił ponownie do łagru, z którego zwolniony został w wyniku pertraktacji ministrów Rządu RP z władzami sowieckimi. Trafił następnie do formowanych w ZSRR przez generała Władysława Andersa Polskich Sił Zbrojnych, gdzie złożył obszerne meldunki z sytuacji panującej w łagrach.

Po wojnie wyjechał do Londynu, gdzie założył Polskie Towarzystwo Naukowe na Obczyźnie.

Ciekawostką jest też fakt, że najprawdopobniej na zlecenie władz komunistycznych zorganizowano na niego zamach w Londynie w czasie, gdy ten miał wyjeżdżać do Danii na tzw "przesłuchania sacharowskie" dotyczące łamania praw człowieka w krajach bloku wschodniego. Swianiewicz otrzymał w tył głowy cios od nieznanego sprawcy, który po zamachu zbiegł. Ostatnie lata profesor mieszkał w Domu Kombatanta „Antokol” prowadzonym przez generała Tadeusza Pełczyńskiego z żoną.

W 1990 roku został odznaczony przez Prezydenta RP na Uchodźstwie Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Zmarł w Londynie w wieku 98 lat.

Boguś