Dzień Myśli Braterskiej

 Marcin Opiłowski

22 lutego skauci i harcerze na całym świecie obchodzą Dzień Myśli Braterskiej - święto przyjaźni między formacjami pielęgnującymi idee skautingu, obchodzone w dzień urodzin założyciela ruchu: sir Roberta Baden-Powella. W Polsce rodzicami skautingu byli Państwo Małkowscy.

"Harcerstwo to skauting plus niepodległość" - Andrzej i Olga Małkowscy, twórcy polskiego harcerstwa.

Hasło „harcerstwo to skauting plus niepodległość”, powstało by podkreślić różnicę, jaka dzieliła polską młodzież od rówieśników w ojczyźnie Baden-Powella, a także, aby wskazać najważniejszy cel, jaki stawał przed kolejnymi pokoleniami polskich harcerzy - wolność ojczyzny.

Z inicjatywą zorganizowania polskiego ruchu skautowego wyszedł Andrzej Małkowski – założyciel polskiego harcerstwa. Pierwsze drużyny skautowe na ziemiach polskich powołał we Lwowie 22 maja 1911 roku. Wcześniej prowadził działalność społeczną. Prowadził kursy instruktorskie, wygłaszał liczne odczyty. Stopniowo ruch skautowy rozszerzył się. W okresie I wojny światowej drużyny skautowe odegrały dużą rolę w walce o niepodległość. W 1918 r. drużyny skautowe i drużyny harcerskie połączyły się, tworząc Związek Harcerstwa Polskiego.

Ważną role w tym procesie odegrała także żona Andrzeja Małkowskiego - Olga Drahonowska - Małkowska, która założyła pierwszą harcerską drużynę żeńską. Brała udział w początkach harcerstwa w Polsce, wtedy jeszcze zwanego skautingiem: w 1911 roku ukończyła pierwszy kurs instruktorski na ziemiach polskich, po czym stanęła na czele jednej z pierwszych drużyn!

Jedną z pierwszych drużyn powołanych we Lwowie w 1911 roku była III Lwowska Drużyna im. Emilii Plater, której drużynową została Olga Drahonowska - przyszła żona Andrzeja Małkowskiego.

To ona jako pierwsza używała pozdrowienia „Czuwaj”, to ona ułożyła w oparciu o wiersz Ignacego Kozielewskiego hymn harcerstwa „Wszystko, co nasze, Polsce oddamy”.

W późniejszych latach angażowała się za granicą w sprawy międzynarodowe, należąc m.in. do Komitetu Światowego Skautek. W Polsce Olga Drahonowska-Małkowska otrzymała tytuł harcmistrzyni Rzeczypospolitej i zorganizowała Światową Konferencję Skautek: dzięki niej w 1932 roku na Śląsk Cieszyński przyjechała np. Naczelna Skautka Świata Olave Baden-Powell, a także delegacja z Egiptu.

Ciekawostką jest fakt, że o powstaniu harcerstwa w Polsce miał zdecydować też przypadek. W 1909 roku Andrzej Małkowski, jako elew Armii Polskiej (powołana przez Organizację Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”), za dwukrotne spóźnienie na zajęcia otrzymał karę - przetłumaczenie podręcznika twórcy skautingu Roberta Baden-Powella „Scouting for Boys” („Skauting dla chłopców”). To właśnie po tej lekturze Małkowski miał się stać entuzjastą skautingu.

Olga Drahonowska-Małkowska, pedagog, harcmistrzyni, współzałożycielka polskiego skautingu zmarła 15 stycznia 1979 r. 60 lat wcześniej, także 15 stycznia (1919 r.), w katastrofie na Morzu Śródziemnym zginął jej mąż, Andrzej Małkowski, propagator skautingu, jeden z twórców harcerstwa w Polsce, żołnierz Legionów Polskich i Armii Polskiej we Francji.

Zdjęcia:

Państwo Małkowscy,

Pani Olga Małkowska

Grafika ZHP

Zdj.: Olga Małkowska - członkini Związku Harcerstwa Polskiego, przedstawicielka polskich harcerek - fotografia pozowana. VII Światowa Konferencja Skautek na Buczu, 6-14.08.1932. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji, Narodowe Archiwum Cyfrowe.

Źródło: IPN, Muzeum Sportu i Turystyki, ZHP