Dokładnie 165 lat temu, 14 lipca 1860 roku w Belsku urodził się Jan Rządkowski - pułkownik Armii Imperium Rosyjskiego i tytularny generał broni Wojska Polskiego, dowódca Legionu Puławskiego, uczestnik Wielkiej Wojny oraz wojny polsko-bolszewickiej.
Po ukończeniu sześcioklasowego gimnazjum w Łowiczu w 1880 roku rozpoczął służbę wojskową w Armii Imperium Rosyjskiego. Przeszedł podstawowe szkolenie w 71. Bielowskim Pułku Piechoty, stacjonującym w Puławach. Następnie został słuchaczem Szkoły Junkrów w Warszawie, którą ukończył jako chorąży, po czym powrócił do macierzystego pułku.
Przez kolejne 35 lat służył w nim, awansując na kolejne stopnie oficerskie: podporucznika (1885), porucznika (1889), sztabskapitana (1900). W 1905 roku już jako kapitan, pełnił funkcję dowódcy kompanii piechoty, a w 1910 roku po otrzymaniu awansu na podpułkownika, objął komendę nad batalionem.
W czasie Wielkiej Wojny walczył na froncie przeciwko Niemcom, już jako pułkownik, jednocześnie czasowo pełniąc obowiązki dowódcy 71. Bielowskiego Pułku Piechoty. W maju 1915 roku dowiedziawszy się o utworzeniu przez Rosjan Polskiego Legionu, poprosił o odkomenderowanie do niego. Następnie objął jego dowodzenie po ppłk. Antonim Reuttcie.
Dowodził legionem w bitwach pod Pakosławiem, Michałowem, Ludwikowem oraz Korczówką. W czasie bitwy pod Nurcem w sierpniu 1915 roku został ranny, ale pozostał ze swoimi żołnierzami i nadal dowodził formacją.
Niestety podczas intensywnych walk z Niemcami legion poniósł ciężkie straty. Z początkowych 22 oficerów i 920 żołnierzy pozostało jedynie 7 oficerów i 105 żołnierzy. Po wycofaniu legionu z frontu należał do grupy wyższych oficerów, którzy zabiegali o zgodę samego cara Mikołaja II na rozbudowę polskich formacji wojskowych przy armii rosyjskiej, co ostatecznie zakończyło się powodzeniem.
W grudniu 1915 roku objął dowodzenie batalionu piechoty w ramach tworzonej w Bobrujsku Brygady Strzelców Polskich. Po przeformowaniu tej jednostki w dywizję (8 lutego 1917 roku) objął dowództwo jednej z brygad Dywizji Strzelców Polskich.
Od 21 sierpnia 1917 roku pełnił funkcję zastępcy dowódcy 2. Dywizji Strzelców w I Korpusie Polskim Józefa Dowbora-Muśnickiego. Od stycznia do połowy kwietnia 1918 roku przebywał w bolszewickiej niewoli w Piotrogrodzie, skąd udało mu się uciec i powrócić do korpusu w Bobrujsku. Po rozbrojeniu I Korpusu Polskiego powrócił do kraju, gdzie decyzją Rady Regencyjnej został przydzielony do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia.
Objął wówczas stanowisko dowódcy Piotrkowskiego Okręgu Wojskowego. Brał jednocześnie udział w rozbrajaniu Niemców w listopadzie 1918 roku. Od 7 listopada 1918 roku zaczął organizować Piotrkowski Pułk Okręgowy, który w grudniu przemianowano na 26. Pułk Piechoty.
W styczniu 1919 roku przekazał dowodzenie pułkiem podpułkownikowi Hermanowi i został mianowany na stanowisko dowódcy Okręgu Generalnego „Lublin”. Na początku listopada tego samego roku Naczelny Wódz mianował go generałem podporucznikiem.
22 listopada 1919 roku objął dowodzenie nad 1. Dywizją Litewsko-Białoruską, z którą przeszedł cały jej szlak bojowy podczas wojny polsko-bolszewickiej. Brał udział w „buncie” generała Lucjana Żeligowskiego oraz zajęciu Wilna, po czym został dowódcą Korpusu Wojsk Litwy Środkowej. W 1921 roku pełnił funkcję dowódcy Okręgu Korpusu „Łódź”.
Na początku stycznia 1922 roku został przeniesiony w stan spoczynku z prawem noszenia munduru w stopniu generała porucznika. Jednak pozostał w służbie czynnej i przez pewien czas pełnił funkcję przewodniczącego Oficerskiego Trybunału Orzekającego.
31 maja 1923 roku został ostatecznie przeniesiony w stan spoczynku w stopniu tytularnego generała broni. Po przejściu na emeryturę mieszkał w Warszawie, a następnie przeniósł się do majątku Suchorzew w Wielkopolsce, gdzie zmarł 17 lutego 1934 roku. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz