Województwo podlaskie tworzone zostało przez króla Zygmunta Starego 29 sierpnia 1513 poprzez wydzielenie z województwa trockiego ziem: bielskiej, drohickiej, mielnickiej, brzeskiej i kamienieckiej.
Od 1516 roku na mocy przywileju królewskiego ziemie wchodzące w skład województwa były objęte prawem koronnym.
W 1520 Zygmunt I Stary wydał kolejny przywilej, który odnawiał istnienie województwa podlaskiego, w skład którego weszły ziemie: bielska, drohicka, mielnicka, brzeska, kamieniecka i dodatkowo ziemia kobryńska (bez powiatu goniądzkiego).
W 1566 roku w związku z utworzeniem województwa brzeskiego oderwano z województwa podlaskiego ziemie: brzeską, kamieniecką i kobryńską.
W dokumentach podpisanych w Lublinie 5 marca 1569 przez króla Zygmunta II Augusta podkreślono, że Podlasie należało do Korony Polskiej do czasów panowania Kazimierza Jagiellończyka i aktami tymi jedynie przywrócono stan poprzedni:
„ … Wiedząc to pewnie, iż ziemia podlaska ku Koronie Polskiej wiecznie prawem doskonałym jeszcze przed Władysławem Jagiełłem królem pradziadem naszym i przez wszystek czas panowania jego także za królowania Władysława syna jego wielkiego stryja naszego należała, którą po tym święty król Kazimierz dziad nasz tym sposobem, iż nad oboim narodem był przełożonym od części Królestwa to jest od Mazowsza oddzieloną i od własnego ciała oderwaną chciał mieć … czemu się przeciwiły ani na to nie zezwalały stany koronne, którzy też tak od tegoż dziada naszego jako od innych po nim będących przodków naszych królów polskich i wielkich książąt litewskich i od nas też samych tej ziemie pilnie zawsze upominać się nie zaniechali, aby była do Korony przywrócona i przyłączona …”
Województwo podlaskie do senatu wprowadzało 2 senatorów większych: wojewodę i kasztelana podlaskich.
Popis pospolitego ruszenia województwa odbywał się w Drohiczynie, który później uważano za stolicę województwa.
Ostatecznie w skład województwa weszły:
ziemia drohicka – szlachta tej ziemi sejmiki odbywała w Drohiczynie, wybierając 2 posłów na sejm. Tam też był sąd grodzki. Sąd ziemski sprawowany był w Drohiczynie, Miedznej, Sokołowie Podlaskim, Mokobodach.
ziemia mielnicka – szlachta tej ziemi sejmiki odbywała w Mielniku, gdzie wybierała 2 posłów na sejm. Tam też odbywały się sądy grodzkie i ziemskie.
ziemia bielska – szlachta tej ziemi sejmiki odbywała w Brańsku, gdzie wybierała 2 posłów na sejm. Sądy odbywały się w Brańsku, który był faktycznym centrum administracyjnym.
Wszystkie te ziemie wybierały w Drohiczynie na zmianę 2 deputatów do Trybunału Koronnego w Lublinie.
Herbem województwa były połączone 2 herby: polski i litewski – orzeł bez korony w polu czerwonym i Pogoń litewska.
Grafika: mapa województwa podlaskiego Karola Hermana de Perthées z 1795
T.
#rocznica #Rzeczpospolita #ciekawostka #XVIwiek #RON #dawnaPolska
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz