Spór wokół budowy zakładu przetwarzania odpadów w Lwowie stał się jednym z najgłośniejszych konfliktów inwestycyjnych pomiędzy polskim wykonawcą a ukraińskim samorządem w ostatnich latach. Projekt realizowała polska firma Control Process, natomiast inwestorem była miejska spółka Zielone Miasto. Inwestycja była współfinansowana przez instytucje międzynarodowe, w tym Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, i miała rozwiązać wieloletni problem gospodarki odpadami w mieście po katastrofie wysypiska pod Lwowem sprzed kilku lat.
W trakcie realizacji projektu pojawił się jednak poważny spór dotyczący opóźnień i zakresu odpowiedzialności stron. Władze miasta uznały, że wykonawca nie wywiązuje się z harmonogramu prac i zdecydowały się zerwać kontrakt. Polska firma utrzymywała z kolei, że instalacja była w dużej mierze ukończona, a przyczyną problemów były opóźnienia w przygotowaniu infrastruktury, za którą odpowiadała strona miejska, między innymi przyłączy energetycznych, kanalizacji oraz drogi dojazdowej do zakładu.
Kulminacją konfliktu było uruchomienie gwarancji bankowej zabezpieczającej kontrakt. Gwarantem był ING Bank Śląski, który wystawił zabezpieczenie dla wykonawcy. Jak poinformował ukraiński portal zaxid. net, bank po rozpatrzeniu wniosku wypłacił miastu 3,6 mln euro z tytułu tej gwarancji.
Środki zostały przekazane na konto Lwowa 5 marca, po około trzech tygodniach procedury związanej z żądaniem wypłaty.
Według władz miasta wykonawca nie zakończył części projektowania, nie dostarczył całego sprzętu oraz odmówił wykonania niektórych prac związanych z podłączeniem instalacji do sieci energetycznej. Samorząd wskazuje również, że w związku z opóźnieniami naliczane są wysokie kary umowne sięgające dziesiątek tysięcy euro dziennie. Polska firma próbowała zablokować wypłatę gwarancji, między innymi poprzez wniosek o nadzwyczajny arbitraż przy Międzynarodowej Izbie Handlowej w Paryżu, jednak nie doprowadziło to do wstrzymania wypłaty pieniędzy.
Spór pokazuje mechanizm często spotykany przy dużych inwestycjach infrastrukturalnych. Gwarancje bankowe mają zazwyczaj charakter „na pierwsze żądanie”, co oznacza, że bank – po otrzymaniu formalnie poprawnego wniosku – wypłaca środki beneficjentowi, nie rozstrzygając, która ze stron faktycznie ponosi winę za powstałe problemy. Ostateczne ustalenie odpowiedzialności może nastąpić dopiero w arbitrażu lub w sądzie.
Sprawa ma jednak także szerszy wymiar. Lwów od lat uchodzi za jedno z najbardziej proeuropejskich i „najbardziej zachodnich” miast Ukrainy, często wskazywane jako przykład miejsca stosunkowo przewidywalnego dla inwestorów zagranicznych. Jeśli jednak poważny konflikt inwestycyjny pojawia się właśnie tam, rodzi to pytania o realne ryzyko prowadzenia projektów w innych regionach kraju, gdzie poziom korupcji i niestabilności administracyjnej bywa znacznie wyższy.
Dodatkowym cieniem na całej sprawie kładą się wątki korupcyjne związane z miejską spółką realizującą inwestycję. Wokół projektu pojawiały się postępowania i zarzuty dotyczące możliwych nieprawidłowości w działaniach urzędników oraz w zarządzaniu projektem. Choć sprawy te mają charakter śledczy i nie wszystkie zostały ostatecznie rozstrzygnięte, sam fakt ich pojawienia się dodatkowo komplikuje obraz inwestycji i podważa zaufanie inwestorów.
Przypadek lwowski jest dziś uważnie obserwowany przez firmy budowlane i instytucje finansowe zainteresowane przyszłą odbudową Ukrainy, której koszt szacuje się na setki miliardów euro. Sprawa pokazuje bowiem, że nawet projekty finansowane przez międzynarodowe instytucje i prowadzone według zachodnich standardów mogą stać się przedmiotem poważnych sporów. Dla przyszłych inwestorów jest to wyraźna przestroga: przed wejściem w duże projekty infrastrukturalne konieczna jest bardzo dokładna analiza kontraktów, zakresu odpowiedzialności stron oraz mechanizmów zabezpieczeń finansowych. W przeciwnym razie konflikt na budowie może szybko przerodzić się w kosztowny spór prawny i wielomilionowe straty.
Można powiedzieć przewrotnie: skoro już w „najbardziej europejskim” mieście Ukrainy inwestorzy potrafią wpaść w wielomilionowy spór i stracić gwarancję bankową, to w innych regionach kraju warto wchodzić na budowę nie tylko z projektem i koparką, ale także z bardzo dobrym prawnikiem – a najlepiej z całym zespołem prawników. Bo przy odbudowie Ukrainy może się okazać, że najdroższe nie będą wcale beton, stal czy maszyny, lecz paragrafy zapisane drobnym drukiem w kontrakcie.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz