K o b i e t y z K r e s ó w
13 MARCA 1873 ROKU WE LWOWIE URODZIŁA SIĘ MARYLA WOLSKA – POETKA, NOWELISTKA, MALARKA OKRESU MŁODEJ POLSKI.
Obok Kazimiery Zawistowskiej, Marii Komornickiej i Bronisławy Ostrowskiej, należała do wyróżniających się poetek okresu Młodej Polski. Bywała wielokrotnie w Tatrach. Zamieszkiwała wówczas u Pawlikowskich w „Domu pod Jedlami”. Jedna z jej córek, Aniela, została żoną pisarza Michała Pawlikowskiego. Poezja Wolskiej nawiązuje do Tatr, kresowych krajobrazów i Lwowa.
WŚRÓD ARTYSTÓW
Maryla Wolska (pseudonimy: Iwo Płomieńczyk, Zawrat, D-mol, Tomasz Raróg) urodziła się 13 marca 1873 roku we Lwowie. Była córką Wandy i Karola Młodnickich. Jej matka Wanda była niegdyś narzeczoną słynnego malarza Artura Grottgera. Miłość tę przerwała śmierć malarza. Ojciec Maryli, Karol Młodnicki, był malarzem i przyjacielem Grottgera. Rodzicami chrzestnymi Maryli byli malarz Henryk Rodakowski z pasierbicą Leonią Blühdorn i poeta Kornel Ujejski z Leonią Sawczyńską. Maryla Wolska pobierała nauki na korepetycjach domowych. W tamtych czasach w Galicji dziewczęta zazwyczaj nie miały dostępu do gimnazjów, które były przeznaczone głównie dla chłopców. Z tego też powodu nie ukończyła żadnych studiów. Rodzice wysyłali córkę za granicę, aby mogła zdobywać wiedzę w praktyce i przebywać w twórczych środowiskach. Maryla bywała w Monachium oraz Paryżu, który w tamtym czasie był ważnym centrum kultury i sztuki. W domu rodziców gościło wiele ówczesnych znakomitości, m.in. przyjaciółka matki – Eliza Orzeszkowa. Maryla od młodości obracała się w środowisku wielkich pisarzy, chłonąc twórczą atmosferę.
OGRÓD WSPOMNIEŃ
We Lwowie poetka wiele wierszy pisała w ogrodzie, który darzyła wielkim sentymentem. Podobno potrafiła godzinami siedzieć wśród roślin i zapisywać pierwsze wersy w zeszycie. Aura spokojnego ogrodu tworzyła melancholijny, refleksyjny nastrój – jakby każda roślina była częścią pamięci i inspiracji poetki. Wydawało się, że to natura „podpowiada” wiersze.
Swój pierwszy tomik „Thème Varié” Maryla Wolska wydała w 1902 roku we Lwowie. W 1894 roku wyszła za mąż za Wacława Wolskiego, inżyniera konstruktora urządzeń wiertniczych we Lwowie. Małżonkowie angażowali się w działalność literacką i kulturalną Lwowa. Doczekali się piątki dzieci: Ludwika, Kazimierza, Juliusza, Beaty i Anieli. Dzieci Wolskich wychowywały się w atmosferze sztuki. Jedna z córek wspominała, że rozmowy przy stole o poezji były czymś zupełnie normalnym. Willa Wolskich na tzw. Zaświeciu w pobliżu Ossolineum i cytadeli była miejscem spotkań grupy „Płanetnicy”, do której należał m.in. Leopold Staff, Edward Porębowicz, Józef Ruffer, Jan Zahradnik, Ostap Ortwin
i Kazimierz Przerwa Tetmajer.
Nazwa „Płanetnicy” wymyślona została przez Wolską, nawiązywała do wierzeń słowiańskich i oznaczała istoty przebywające w chmurach. Artyści żartowali, że u Wolskiej łatwiej spotkać poetę niż zwykłego gościa. Był taki zwyczaj, że goście często czytali na głos świeżo napisane wiersze. Zdarzało się, że utwory powstawały dosłownie podczas spotkania, a inni od razu je komentowali.
CZYTAŁA RANNYM WIERSZE
Podczas I wojny światowej Maryla Wolska pracowała w szpitalu wojskowym. Opiekowała się rannymi żołnierzami, czytała im wiersze i zachęcała do drobnych konkursów w rysowaniu, co pozwalało im oderwać się choć na chwilę od cierpienia. Miała zwyczaj nazywać żołnierzy imionami literackimi. Przykładowo jednego żołnierza nazywała „Orfeuszem”, bo podobno nucił melodie podczas bandażowania ran. Niektórzy żołnierze wspominali, że dzięki niej po raz pierwszy przeczytali wiersze polskich autorów, co zostawało w pamięci na całe życie. Podobno jeden z żołnierzy w żartach powiedział: „Pani poetko, rany bolą mniej, kiedy wiersze Pani szepce”.
DRAMAT W ZŁOCZOWIE
Było to podczas wojny polsko ukraińskiej. Ukraińcy w marcu 1919 roku zajęli Złoczów. W mieście przebywał znakomicie zapowiadający się poeta i pisarz – Ludwik Wolski. syn Maryli i Wacław. Żołnierze ukraińscy podejrzewali Ludwika o współpracę z Polakami. Pod koniec marca aresztowano wielu Polaków, w tym Ludwika i osadzono w zamku złoczowskim, w którym Ukraińcy zrobili więzienie. Wolski był bity i torturowany. Podczas egzekucji strzelono do niego z bardzo bliskiej odległości trzema strzałami w twarz. Poeta został zamordowany 1 kwietnia 1919 roku razem z innymi więźniami podejrzanymi o działalność przeciw władzom ukraińskim. Jak wspominali świadkowie, jego ciało było bardzo zmasakrowane. Wydarzenie to odbiło się szerokim echem w lokalnym środowisku. Mówiono o nim w kawiarniach, na rynku i w salonach. Wiadomość o śmierci syna była dla rodziców wielkim wstrząsem i katastrofą. Dla Maryli Wolskiej to wydarzenie, które na zawsze zmieniło jej życie i twórczość.
POWOLI GASŁO ŻYCIE POETKI
Śmieć syna sprawiła, że poetka straciła siły witalne. Prowadziła życie spokojne, skoncentrowane na literaturze, rodzinie i kontaktach ze środowiskiem artystycznym. Uczestniczyła w wydarzeniach kulturalnych, odczytach poezji i spotkaniach środowisk literackich. Cieszyła się dużym autorytetem. Angażowała się w pomoc ofiarom wojennym, sierotom i wdowom, Stopniowo wycofywała się z działalności z powodu pogarszającego się zdrowia. W 1929 roku ukazało się jej najpopularniejsze dzieło – tomik wierszy „Dzbanek malin”. Powoli gasło życie poetki. Ostatnie dni przed śmiercią spędziła w domu, otoczona rodziną i przyjaciółmi. Według wspomnień osób z jej otoczenia, twarz w chwili śmierci miała spokojny, niemal mistyczny wyraz, jakby odpływała w świat literackiej wyobraźni. Poetka była świadoma, że wkrótce zgaśnie jej życie. Do tej chwili przygotowywała najbliższych, pozostawiając im listy, wiersze i notatki, które miały przypominać o jej duchu i miłości do sztuki.
Maryla Wolska zmarła 14 stycznia 1930 roku we Lwowie. Tłumy odprowadziły poetkę na Cmentarz Łyczakowski. W środowisku literackim Lwowa mówiono, że z chwilą jej śmierci nastąpił koniec pewnej epoki poetyckiej.
Fot: Atelier Elvira, München, domena publiczna, źródło: https://commons.wikimedia.org
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz