WIELCY KRESOWIACY
W dawnym powiecie czortkowskim, województwie tarnopolskim, nad rzeką Seret, leży urokliwie położona wieś, a dawniej miasteczko Ułaszkowce. Stąd wywodzi się człowiek niezwykły, którego życie można scharakteryzować jako była niekończącą się podróż i przygodę. Z kresowej miejscowości trafił na front wojenny, z pustyń Bliskiego Wschodu do Ameryki. Z jego utworów nieustannie płynęła nostalgia za dawnym światem kresów.
Urodził się 5 marca 1907 roku w Ułaszkowcach na Podolu. Był synem inspektora szkolnego Ludwika Haupta i nauczycielki Albiny z domu Mazurek. Miał dwie siostry Helenę i Zofię. Dzieciństwo spędził w Ułaszkowcach wśród meandrów Seretu, resztek zamku, kościółka będącego dzisiaj w ruinie i słynnych w okolicy corocznych jarmarków, które opisywał w swych utworach. Po ukończeniu gimnazjum rozpoczął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. W 1928 wyjechał do Paryża, gdzie na Sorbonie studiował urbanistykę. Tu też zaczął malować i pisać. Miał niesamowite poczucie humoru. Podobno, kiedy skończyły mu się pieniądze, żartował do znajomych: „Paryż jest wspaniały – pod warunkiem, że ktoś płaci rachunki”. W końcu musiał wrócić do Lwowa, bo fundusze całkiem się skończyły. Przez długi czas uważał się bardziej za malarza niż pisarza. Znajomi wspominali, że kiedy ktoś chwalił jego opowiadania, potrafił odpowiedzieć: „To tylko notatki do obrazów, które kiedyś namaluję”. Miał dar pisania, które potomni ocenili wyżej niż malarstwo. Był znakomitym gawędziarzem. Będąc na wojnie wykorzystywał fotograficzną pamięć. Godzinami opowiadał o pejzażach, architekturze miast spotkanych podczas wojennej odysei. Słuchając artysty, odbiorca przeżywał burze, widział kolory nieba, słyszał tętent koni, skrzypienie wozów, huk armat.
W 1939 roku po wybuchu wojny został zmobilizowany w stopniu podporucznika do 10 Brygady Kawalerii. Po wkroczeniu 17 września Sowietów przedostał się na Węgry, a następnie do Francji, gdzie walczył z Niemcami. W maju 1940 został ewakuowany na „Batorym” spod Dunkierki do Anglii. W Londynie poznał przyszłą żonę, Amerykankę Edith Norris. Po wojnie Haupt nie mógł wrócić do Polski, która znalazła się pod okupacją komunistyczną. Wraz z żoną wyjechał za „wielką wodę”. Zamieszkał w stanie Luizjana, gdzie założył rodzinę, miał syna Artura. Publikował w słynnej „Kulturze”, kierowanej przez Jerzego Giedroycia. Jego teksty pełne przygód, nostalgii i tęsknoty porywały czytelników w podróż w czasie. W 1951 roku przeniósł się z rodziną do Nowego Jorku. Pracował w „Głosie Ameryki”. Redagował pismo „Ameryka”. Pisał do amerykańskich czasopism. W 1963 roku w Paryżu wydał zbiór opowiadań „Pierścień z papieru”, w których opisał przedwojenną rzeczywistość Wschodniej Galicji, Podola i Wołynia oraz swoje wojenne przeżycia we Francji. Inne utwory Haupta to „Szpica. Opowiadania, warianty, szkice”, „Baskijski diabeł. Opowiadania i reportaże”, „Z Roksolanii. Szkice, opowiadania, recenzje, warianty”.
10 maja 1975 roku doznał zawału serca i wylewu krwi do mózgu. Zmarł w szpitalu Winchester w stanie Wirginia. Spoczywa na cmentarzu w Metairie
Zygmunt Haupt w swoim domu w Arlington, Wirginia, 1963-1964, fot. Arthur Haupt
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz