Starodub

 29 sierpnia 1535 roku wojska 9podczas wojny z Moskwą lat 1534-1537) polsko-litewskie dowodzone przez hetmana Jana Tarnowskiego po miesięcznym oblężeniu zdobyły ruską twierdzę Starodub.

Król Polski Zygmunt I Stary, zdecydował się na wojnę z Moskwą w celu odzyskania zagarniętego przez Moskwę Smoleńska i Siewierszczyzny. W lutym roku 1534 uzyskał zgodę sejmu litewskiego na przeprowadzenie działań wojennych przeciwko Moskwie. Sejm polski w Piotrkowie uchwalił też nowe podatki na zaciągnięcie wojsk. Pospolite ruszenie szlachty litewskiej zwołano na 23 maja w Mińsku. Wojska moskiewskie przeprowadziły koncentrację w rejonie Smoleńska. Wstrzymały jednak dalszy marsz, zagrożone przez najazd, działających w porozumieniu z Polakami Tatarów krymskich. Na początku sierpnia dwaj wojewodowie moskiewscy Iwan Lacki i Semen Bielski przeszli na stronę litewską z częścią swoich wojsk. Wodzem naczelnym 40-tysięcznych wojsk litewskich został hetman wielki litewski Jerzy Radziwiłł. Oddziały te podzielono na trzy korpusy (w tym jeden osłonowy), operujące na dwóch kierunkach działań. 19 sierpnia korpus wojewody kijowskiego Andrzeja Jakubowicza Niemirowicza i Wasyla Czyża uderzył na Siewierszczyznę. W tym samym czasie pod Smoleńsk wyruszył korpus Iwana Wiśniowieckiego i Andrzeja Kowerskiego. Rezerwy pod dowództwem Radziwiłła pozostały w Mohylewie.

Korpus Niemirowicza bezskutecznie oblegał Starodub, Homel i Nowogród Siewierski. We wrześniu wyprowadził uderzenie w głąb Księstwa Moskiewskiego, bijąc wojska moskiewskie w bitwie pod Radohoszczem. Zdobył Radohoszcz, jego zagony dotarły do Czernihowa i Poczepu, których to twierdz jednak nie zdobyły i pod Smoleńskiem połączyły się z korpusem Wiśniowieckiego. 13 września Polacy i Litwini zdobyli Smoleńsk, jednak już wkrótce zmuszeni zostali do wycofania się do Mohylewa.

1 października Zygmunt I był zmuszony rozpuścić pospolite ruszenie, zachowując jedynie 3-tysięczny korpus osłonowy dla obsadzenia pogranicznych twierdz. Szybko wykorzystali to Moskale, uderzając na Białoruś, docierając do Witebska. Zagony moskiewskie podeszły nawet do przedmieść Wilna. W listopadzie Moskwicini przeprowadzili koncentrację nowej 150-tysięcznej armii.

3 lutego roku 1535 wojska moskiewskie uformowane w trzy armie uderzyły na Białoruś koncentrycznie z dwóch kierunków: ze Smoleńska i Opoczki. Nieliczne załogi litewskie zamknęły się w twierdzach. Moskale próbowali wziąć je głodem, niszcząc wsie i zapasy w promieniu 100 km. 14 lutego wojska moskiewskie wkroczyły w głąb Litwy, dochodząc do Mołodeczna. Jednak nie napotkawszy żadnych wojsk litewskich, zagrożone odcięciem wycofały się w kierunku Opoczki.

Wtedy z pomocą Litwinom przyszli Polacy. Sejm polski w Piotrkowie uchwalił nadzwyczajne podatki na przeprowadzenie zaciągu wojska. 10-tysięczne wojska polskie pod wodzą hetmana wielkiego koronnego Jana Tarnowskiego były gotowe do uderzenia. Wojskami zaciężnymi dowodził kasztelan kaliski Andrzej Górka. Wojska moskiewskie dla uprzedzenia operacji wojsk polskich podjęły nieudaną próbę opanowania litewskich twierdz pogranicznych (Mścisławia, Krzyczewa, Mohylewa, Szkłowa, Orszy i Dubrowny).

Nie mogąc uzyskać punktu oparcia na terytorium wroga, Moskale w ciągu 3 tygodni zbudowali własną twierdzę Siebież. Zygmunt I postanowił jednak zaatakować Moskali na południu. 16 lipca wojska polskie po trzydniowym oblężeniu zdobyły twierdzę w Homlu.

30 lipca rozpoczęły oblężenie Staroduba, jednej z najsilniejszych twierdz moskiewskich. Forteca nie wytrzymała wybuchu podłożonych polskich min. Po udanym szturmie Tarnowski rozkazał ściąć 1 400 moskiewskich obrońców, którzy nie usłuchali wezwania do poddania się.

"Podstąpili czarodzieje pod zamek, podkopali się, podsypali złe ziele, podpalili i silny grom wyrwał ścianę". – relacjonował to wydarzenie ruski latopis.

W następnym roku walki nie przyniosły żadnej ze stron przełomu, wobec tego 12 stycznia roku 1537 przybyło do Moskwy poselstwo litewskie. 18 lutego podpisano pokój na 5 lat. Na jego mocy Litwa utrzymała zdobyty Homel, a Moskwa Siebież i Zawołocze. Pokój ten przedłużono w 1542 na kolejne 7 lat.

Na fot.: Hetman Jan Amor Tarnowski herbu "Leliwa".