kapitan.kirk

@KirkKapitan

Dla miłośników historii krakowskich tramwajów - przedział Nur für Deutsche w tramwaju nieustalonej linii, rok 1942; w tle Polacy w sąsiednim przedziale. Co by nie mówić, przedostatni Niemiec na ławce po prawej musiał mieć naprawdę mocne aryjskie papiery.

Przedziały lub wagony (w przypadku dwuskładów) tylko dla Niemców były na wszystkich liniach, a dodatkowo linia 8 z Bronowic (gdzie przy Reichsstrasse - obecnej Królewskiej - powstawała niemiecka dzielnica) do Mogilskiej (gdzie był Soldatenheim i teatr żołnierski w miejscu dzisiejszej Opery) była cała tylko dla Niemców. O czym boleśnie przekonał się min. ojciec mojej byłej szefowej, który za okupacji zarabiał na życie jako nieletni muzykant w tramwajach i raz przez pomyłkę wsiedli z kolegą do niewłaściwego pociągu; na szczęście trafili na humanitarnego oficera, który ich tylko wyrzucił na kopach i pobił do nieprzytomności, choć miał prawo zabić.

Wyłącznie dla Niemców były też autobusy miejskie, z wyjątkiem jednaj linii dowożącej robotników do fabryki sody w Borku Fałęckim (gdzie pracował min. Karol Wojtyła). Co prawda autobusów było tylko ok. 20 szt., w tym kilka Chevroletów zajumanych z Warschau (na zdjęciu jeden z nich obok siedziby Gestapo przy Schlesienstrasse - obecnie ul. Pomorska - twórczo przerobiony na napęd tzw. holcgazem, z powodu przejściowych trudności z benzyną; rok 1943).

Oczywiście niewolnicy też się statusem różnili między sobą; tu tramwaj linii 6 przejeżdża przez Bramę nr 1 krakowskiego getta (między Rynkiem Podgórskim a obecną ul. Limanowskiego; w jednym z widocznych budynków mieszkał dziecięcy wtedy Roman Polański). Tramwaje przejeżdżały przez Getto tranzytem, a ludności żydowskiej oczywiście nie wolno było z nich korzystać, bo jeszcze by kogoś swoim żydostwem zarazili drogą kropelkową.

Wypadek tramwajowy z udziałem wąskotorowego tramwaju linii 2 i niemieckiej osobówki (Polakom nie wolno było posiadać samochodów) na Adolf-Hitler-Platz; nie znającym Krakau wyjaśniam, że to taki duży plac w śródmieściu, koło którego stoi Marienkirche .

Przez tę dość ścisłą segregację rasową, na nic by się nie przydał w Generalnym Gubernatorstwie podręcznik wydany wówczas przez duński ruch oporu, który zalecał obywatelom, żeby okazywali Niemcom ostracyzm towarzyski i nie siadali obok Niemca w pojazdach komunikacji miejskiej, czy restauracjach, by dać mu do zrozumienia w ten sposób że nie jest mile widziany. Choćby chcieć im to okazać, to u nas nie było jak i na tym też polegały dość znaczne różnice w okupacyjnych realiach różnych krajów...