Zginął w Niedzielę Palmową w wyniku spisku kierowanego przez kniaziów Iwana i Akeksandra Czartoryskich, przy współudziale Jana Dowgirda i Piotra Lelusza, wojewodów wileńskiego i trockiego, dawnych stronników Świdrygiełły.
Zygmunt był najmłodszym synem Kiejstuta i kapłanki Biruty. Po unii w Krewie przyjął chrzest i razem z innymi książętami litewskimi i ruskimi złożył hołd Koronie. Był księciem Możajska, a potem Rusi Czarnej.
Jako stronnik Witolda uczestniczył w litewskiej wojnie domowej i walkach z Zakonem, Tatarami i Nowogrodem. Był nawet więźniem Jagiełły i zakładnikiem Krzyżaków.
Ambicje jednak miał większe. Wyznaczony był przez Witolda na swego następcę w Wielkim Księstwie Litewskim. Po śmierci Witolda (1430) wsparł jednak swego rywala Świdrygiełłę Olgierdowicza w walce z Polską o utrzymanie odrębności Litwy.
Dwa lata później, przy pomocy polskiej szlachty, dokonał na Litwie zamachu stanu i został wielkim księciem litewskim. W 1432 zawarł w Grodnie porozumienie z Jagiełłą, w którym – podobnie jak niegdyś Witold – uznał króla polskiego za najwyższego księcia litewskiego, a Litwa miała zostać wcielona do Korony po jego śmierci. Kilkakrotnie później potwierdzał tę przysięgę Jagielle.
Mimo tego Świdrygiełło nie dawał za wygraną. Wciąż cieszył się poparciem części litewskich bojarów, zwłaszcza prawosławnych. Aż do 1439 trwała wojna domowa.
Tymczasem w Polsce zmarł Jagiełło (1434). Zygmunt złożył hołd wierności Władysławowi III (Warneńczykowi).
W Koronie jednak również trwały niepokoje. Część rycerstwa związanego z królową Zofią Holszańską wystąpiła przeciw wszechwładnemu Zbigniewowi Oleśnickiemu, co doprowadziło do bratobójczej bitwy pod Grotnikami (maj 1439). Poza tym Polska zaangażowała się w sprawy czeskie i węgierskie, co osłabiło jej wpływy na Litwie.
Zygmunt Kiejstutowicz postanowił wykorzystać ten moment i zrzucić zależność polską. Co więcej, chciał dokończyć dzieło swego wielkiego brata i włożyć koronę królewską. W tym celu zaczął prowadzić pertraktacje z Albrechtem II Habsburgiem, królem Niemiec, Czech i Węgier. Przerwała je śmierć Albrechta w październiku 1439.
Przyczyny zamachu na Zygmunta Kiejstutowicza nie są do końca jasne. Według kroniki Bychowca Zygmunt planował zgładzić wszystkich litewskich bojarów i wynieść na ich miejsce stan chłopski, co może być echem jakichś planowanych działań przeciw elitom litewskim.
Tak czy inaczej śmierć Zygmunta dała impuls do działania na Litwie panom polskim. Do tronu wielkoksiążęcego pretendowali syn Zygmunta, Michajłuszka i oczywiście siedzący na Wołyniu Świdrygiełło. Polacy natychmiast umieścili tam jednak Kazimierza Jagiellończyka, młodszego brata króla, którego poparli też spiskowcy.
Jednak 12-letni Kazimierz, głównie dzięki wpływowemu wojewodzie Janowi Gasztołdowi, został nie jedynie namiestnikiem swego brata (który właśnie obejmował tron na Węgrzech), ale samodzielnym wielkim księciem litewskim. Aż do wyboru Kazimierza IV na króla Polski unia między dwoma państwami praktycznie nie istniała.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz