Al-Andalus
Pod rządami dynastii Omajjadów (755-1031) muzułmańskie państwo na Półwyspie Iberyjskim (zwane Al-Andalus, czyli Kraj Zachodni) przeżywało okres swego najwspanialszego rozkwitu. Najwybitniejszym jego władcą był Abd ar-Rahman III (912-61), który ponownie podporządkował władzy centralnej możnowładców i przyjął w 929 r. tytuł kalifa. Po przywróceniu władzy arabskiej nad niemal całym półwyspem przez al-Mansura (977-1002) doszło do walk o tron (1008-31), w wyniku których Andaluzja rozpadła się na szereg mniejszych państw dzielnicowych (tzw. taifas), kolejno podbijanych przez państwa chrześcijańskie, w ramach tzw. rekonkwisty, czyli odzyskiwania z rąk Arabów utraconych niegdyś ziem. W 1085 r. król Kastylii Alfons VI zdobył Toledo - dawną stolicę Wizygotów. Wezwani na pomoc przez Arabów z Półwyspu Iberyjskiego berberyjscy Almorawidzi z Afryki Północnej tylko przejściowo (1086-1147) zjednoczyli Al-Andalus powstrzymując napór chrześcijan. Ponownie udało się to jeszcze dynastii Almohadów (1150-1250), której panowanie załamało się jednak po klęsce poniesionej w bitwie pod Las Navas de Tolosa w 1212 r. Ostatnie z arabskich państewek, na jakie rozpadł się wówczas ostatecznie Al-Andalus - emirat Grenady (1246-1492), upadło podbite przez wojska Kastylii i Aragonii.
W Afryce Północnej i podbój Egiptu
W opanowanym przez Arabów Magrebie ok. 800 władzę objęły trzy lokalne dynastie: Rostamidów w Taharcie, Idrysydów w Fezie (808-930) i Aghlabidów w Kairuanie (801-909). Wszystkie one uległy ostatecznie Fatymidom (909-72), którzy (jako potomkowie córki Mahometa Fatimy i jej męża Alego) wysuwali pretensje do panowania nad całym muzułmańskim światem. W pierwszym etapie podporządkowywania sobie krajów arabskich Fatymidzi zajęli Egipt, w którym panowali w latach 969-1171.
Fatymidzi byli kolejną po Tulunidach (868-905) i Ichszydydach (935-69) dynastią arabską rządzącą Egiptem, która nie uznawała autorytetu kalifa z rodu Abbasydów i sama używała tego tytułu. Fatymidzi zostali usunięci z kolei przez dynastię Ajjubidów (1171-1250). Jej założycielem był Kurd Salah ad-Din (Saladyn), który w bitwie pod Hattin pokonał wojska krzyżowców (1187), co spowodowało upadek Królestwa Jerozolimskiego. Potem Egipt znalazł się pod wpływem Mameluków (tureckiej gwardii pałacowej), którzy odparli atak Mongołów na Egipt w 1260 r.
W Ifrikiji (dzisiejsza Tunezja) początkowo rządzili namiestnicy Fatymidów - Zirydzi (972-1167), którzy jednak wkrótce usamodzielnili się od kalifatu (1041). W XI w. północna Afryka i znaczna część Półwyspu Iberyjskiego (Al-Andalus) znalazła się pod panowaniem berberyjskiej dynastii Almorawidów (1061-1163). Kres ich panowaniu położyli Almohadzi (1147-1269), którzy pod wodzą Abd al-Mumina, najwybitniejszego władcy muzułmańskiego w północnej Afryce, stworzyli państwo obejmujące rozległe obszary Magrebu i południową część Półwyspu Iberyjskiego. Ich państwo upadło wskutek najazdów chrześcijańskich (klęska pod Las Navas de Tolosa w 1212 r.) i arabskich.
Bliski Wschód
W latach 890-1003 północna Mezopotamia znajdowała się pod panowaniem Hamdanidów z Mossulu i Aleppo, podczas gdy Transoksanią władała lokalna dynastia Samanidów (819-999) - początkowo jako namiestnicy, zależni od Tahirydów, zaś od 875 r. samodzielnie. (W okresie ich panowania narodziła się perska literatura narodowa). W latach 932-1055 rozległe państwo, obejmujące większość obszaru Persji, stworzyli Bujidzi. Pod ich panowaniem dokonał się przełom w rozwoju perskiej świadomości narodowej. Od 945 r. Bujidzi rezydowali w Bagdadzie jako wielcy wezyrowie (Amir al-Umara) na dworze kolejnych kalifów, lecz w rzeczywistości to oni sprawowali władzę. W następnym okresie (począwszy od XI w.) ster życia politycznego w świecie islamskim przejęli Turcy, a największe znaczenia osiągnęło państwo Seldżuków.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz