Normanowie

#wydarzenie #historyczne

15.04.1071 r.

Normanowie pod wodzą Roberta Guiscarda zdobyli po trzyletnim oblężeniu Bari, co ostatecznie położyło kres bizantyńskiemu panowaniu w południowej Italii.

Na początku XI wieku Frankowie z północy i z Normandii uczestniczyli w wyprawach na półwysep Iberyjski i Apeniński, na Sycylię i Bałkany. Z różnych względów dziłania te należy uznać za zapowiedź pierwszej krucjaty. Wojownicy z obszarów na północ od Alp jak ród Hauteville'ów z normandzkiej wsi o tej nazwie, założył nowe państwa i dynastie w krajach śródziemnomorskich. Robert d'Hauteville został księciem Apulli oraz chorążym papieskim; jego siostrzeniec Roger podbił Sycylię i koronował się na jej króla. Robert i jego syn Boemund próbowali nawet obalić cesarza bizantyjskiego, najeżdżając w latach osiemdziesiątych XI wieku i w latach 1107-1108 północną Grecję.

Normanowie w Italii:

O militarnym impecie mieszkańców północy świadczą sukcesy Normanów w Italii. Na półwysep apeniński przybyli około 1000 roku i wkrótce stali się poszukiwanymi najemnikami, walczącymi w latach 1016-1017 po stronie lombardzkich buntowników przeciwko władzy bizantyjskiej. Uczestniczyli również w greckiej wyprawie na muzułmańską Sycylię(1038-1040), prowadzonej przez Jerzego Maniakesa wspólnie z wareską strażą Haralda Hardrady. Po sporze o łupy pokonali Bizantyjczyków po Monte Maggiore w 1041 roku, zanim Maniakes wycofał resztę wojsk w 1043 roku, by wesprzeć swe bezowocne starania o koronę cesarską. Było jasne, że Normanowie nie wycofają się. Rajnulf od 1030 roku władał Awersą zaś Melfi zarządzali synowie Tankreda d'Hauteville, Wilhelm, Drogon i Humphrey. Kolejny z braci, Robert zwany Guiscard przybył na południe około 1046 roku pokonał swych krewnych. Normanowie nie byli zjednoczeni, jednak współdziałali ze sobą. W 1053 roku pokonał siły papieża Leona IX pod Civitate, a tym samym zarówno papież jak i cesarz musieli uznać ich potęgę. W 1059 roku Guiscard został wasalem papieskim i księciem Apulli a w tym samym roku siostrzeniec Rajnulfa otrzymał tytuł księcia Kapui.

W 1056 pojawił się na południu inny Hauteville'ów, Roger i zaineresował się Sycylią. Zawiązał sojusz z Abu Timnahem emirem Syrakus i przypuścił próbny atak w głąb kraju w 1060 i na początku 1061 roku. W maju 1061 roku z pomocą Guiscarda zdobył przyczółek w Messynie. W 1064 roku próbowali wspólnie zaatakować Palermo, jednak nie udało im się to pomimo morskiego wsparcia Pizańczyków. Guiscard powracając z nieudanej wyprawy na Palermo odbił posiadłości należące do Greków w południowych Włoszech. Sukces zapewniła mu potęga morska, oparta na kontroli nad włoskim portami oraz pomoc z Sycylli. Bari, ostatnia twierdza bizantyjska w Italii była oblegana od sierpnia 1068 roku aż do kwietnia 1071 roku. Guiscard natychmiast skierował swoją flotę wzmocnioną okrętami z Bari do zmasowanego ataku na Palermo. Tym razem odniósł zwycięstwo. Najpierw Normanowie pokonali flotę Tunezyjską i zmuszając ją do wpłynięcia do portu przerywając obronny łańcuch u jego wejścia i paląc lub zdobywając okręty. Miasto otoczone od strony lądu i morza, wzięto głodem w styczniu 1072 roku. Po powrocie z wyspy Guiscard wykorzystał te same metody, by zdobyć Amalfi (1073) i Salerno (1076). Ambicje Guiscarda popchnęły go na wschód, przeciwko cesarzowi Aleksemu Komnenowi, który zajęty był odzyskiwaniem Azji mniejszej, po katastroficznej klęsce pod Mantzikiertem w 1071 roku.

Atak na cesarstwo bizantyjskie:

W maju 1081 roku flota Guiscarda przepłynęła Adratyk i oblegała Durazzo. Weneccy sojusznicy Greków okazali godnym przeciwnikiem dla normańskiej floty, jednak na lądzie dominowali Normanowie- 18 października odparli odsiecz Aleksego a miasto padło w lutym następnego roku. Dalsze działania Guiscard powierzył swojemu synowi Boemundowi, jednak pomimo kilku sukcesów w bitwach Normanowie zostali przechytrzeni i utraci miasto w 1083 roku. W 1084 roku Guiscard pow.rócił z jeszcze większa flotą i pokonał okręty wenecko-greckie pod Korfu. Toczącą się kampanię przerwała choroba i śmierć Guiscarda. w 1085 roku. W tym samym roku Roger odniósł zwycięstwo nad flotą muzułmańską pod Syrakuzami, a równocześnie rozpoczął oblężenie miasta. W 1090 roku zajął Maltę i Gozo, a w 1093 roku Sycylia całkowicie znalazła się w jego rękach umożliwiając mu ataki na Afrykę Północną.

Ogłoszenie pierwszej krucjaty w 1096 roku pozwoliło to Boemundowi rozpocząć wyprawę na cesarstwo skąd mógłby ostatecznie ruszyć na Antiochię i przynależne do niej ziemie w Syrii. Boemund w 1106 roku rozpoczął własną "krucjate" której celem było Durazzo. Boemund poczynił przygotowania i zebrał ogromną flotę. Jednak Aleksy Komnen był na to przygotowany. Odbudował flotę bizantyjską, a gdy Bouemund zajął się oblężeniem miasta odkrył, że teraz on z kolei został zablokowany i głodem zmuszony do podpisania upokarzającego traktatu. Ów doskonały wódz zmarł w 1108 roku a jego osiągnięcia okazały się niezbyt istotne wobec utworzenia w 1130 roku królestwa Sycylii zbudowanego na zdobyczach Hauteville'ów.

Normańska sztuka wojenna"

Dla wyjaśnienia sukcesów jakie odnosili Normanowie często sięga się do stworzonego przez ich samych mitu o cnotach wojskowych. Wystarczy odwołać się do odwagi ich ludzi i niezwyciężoności jazdy. Jednak dobra piechota nie oddawała mu łatwo pola, a przykład pod Civitate w 1053 roku, szwabscy szermierze stanowczo opierali się stanowczo Normanom jeszcze długo po ucieczce Lombardczyków. Pod Durazzo Waregowie cesarza bizantyjskiego odrzucili normańskich rycerzy aż do morza. Wykorzystując ten błąd armii bizantyjskiej Normanowie zastosowali taktykę która była użyta 15 lat wcześniej podczas bitwy pod Hastings (1066). Decydujące znaczenie miało połączenie różnych typów jednostek ( jazdy konnej, łuczników).

Chociaż reputacja w oczywisty sposób pomagała Normanom w czasie bitew, to jednak ich sztuka wojenna koncentrowała się wokół oblężeń. Właśnie podczas tego typu operacji dla ostatecznego zwycięstwa ważna okazywała się zdolność Normanów do wykorzystania floty. Początkowo jak na przykład podczas oblężenia Bari okręty spinano łańcuchami wzdłuż portu. W 1081 roku przed wpłynięciem na okrętach umieszczono wierze oblężnicze, chociaż gwałtowny sztorm zmiótł je zanim zostały użyte. Mimo iż innowacje techniczne zawiodły najlepsze okazały się blokady miast (odcięcie obleganych miast od dostaw żywności. Elastyczność Normanów w czasie walk na morzu widać wyraźnie na przykładzie zwycięstwa pod Bari w 1071 roku. Nocą został pokonany ostatni bizantyjski oddział posiłkowy, a z jego 20 okrętów 9 przechwycono, a 1 zatopiono. W bitwie pod Durazzo w 1081 Wenecjanie mieli przewagę dzięki ścisłemu szykowi znanemu jako "port morski", większym okrętom "bombom" rzucanym z masztów na pokłady wrogich jednostek oraz zapewne dzięki greckiemu ogniowi. Jednak w 1084 roku Normanowie zastosowali środek zaradczy. Trzy eskadry, każda złożona z 5 wielkich galer wspierana przez mniejsze okręty, zaatakowały "port morski" w różnych punktach i odniosły zwycięstwo: 7 z 9 weneckich jednostek zatopiono a 2 przejęto.

Użycie okrętów do transportu koni zwiększyło zdolności bojowe Normanów na lądzie i na morzu. Już w 1061 roku podczas ataku na Sycylię 13 okrętów zabrało naraz 270 rycerskich wierzchowców do Messyny. Do 1081 roku Guiscard mógł dysponować 60 okrętami transportowymi i 1300 rycerzami. Umiejętności dostarczania morzem jednostek wygrywających bitwy stała się cechą charakterystyczną normańskich osiągnięć wojskowych.