Trwa akcja IPN #GigancinaukiPL
Jerzy Dąbrowski – projektant Łosia, Misia i… elementów promu kosmicznego
Jerzy Dąbrowski był utalentowanym konstruktorem lotniczym, jednym ze współtwórców słynnego bombowca PZL. 37 Łoś, który w 1936 roku budził powszechny podziw swoimi parametrami technicznymi. Na tym nie kończą się jednak zasługi polskiego inżyniera.
Dąbrowski urodził się w 1899 roku w Nieborowie koło Łowicza. Od dzieciństwa miał styczność z mechaniką, ponieważ jego ojciec pracował jako technik na kolei. Przyszły konstruktor początkowo studiował architekturę na Politechnice Warszawskiej, ale prędko przeniósł się właśnie na wydział mechaniczny. Nie ukończył studiów, bo już w 1926 roku otrzymał pracę w Wojskowej Centrali Badań Lotniczych, gdzie pod kierunkiem inż. W. Zalewskiego zaprojektował samolot WZ-X. Dwa lata później Dąbrowski zatrudnił się w Państwowych Zakładach Lotniczych, by tam – dosłownie i w przenośni – rozwinąć skrzydła. Został szefem grupy konstrukcyjnej, która stworzyła kilka udanych i nowoczesnych maszyn, m.in. samolot łącznikowy PZŁ Ł.2 (Stanisław Skarżyński i Andrzej Markiewicz oblecieli nim Afrykę) czy sportowy PZL.19 (pilot Jerzy Bajan zajął w nim pierwsze miejsce na Międzynarodowym Zlocie Alpejskim). Co ciekawe, Jerzy Dąbrowski opracował także projekt ślizgacza wodnego, napędzanego silnikiem lotniczym. Użytkownikiem ślizgacza miał być prezydent Ignacy Mościcki, ale maszyna okazała się nieudana.
W latach 1934-1936 Jerzy Dąbrowski projektował słynnego PZL.37 Łosia, w czym wydatnie pomógł mu inżynier Piotr Kubicki. Samolot wyróżniał się innowacyjnym, cienkim profilem skrzydeł, niską masą, dużą prędkością maksymalną. Absolutnie nowatorskim pomysłem Dąbrowskiego było umieszczenie komór bombowych w skrzydłach. Przed wybuchem II wojny światowej Polskie Zakłady Lotnicze wyprodukowały 96 tych maszyn. Niektóre rozwiązania techniczne, zwłaszcza cienki profil skrzydeł, Dąbrowski zastosował także w projektach późniejszych samolotów, m.in. PZL.38 Wilk, PZL.44 Wicher, PZL.46 Sum. Konstruktor opracował nawet udoskonaloną wersję Łosia, oznaczoną jako PZL.49 Miś, lecz nie weszła do produkcji z powodu wybuchu II wojny światowej.
Po napaści Niemiec na Polskę Dąbrowski wyemigrował najpierw do Francji, później zaś do Wielkiej Bretanii. Przez wiele lat pracował na rzecz tamtejszego przemysłu lotniczego, projektując różne elementy do samolotów wojskowych, a po zakończeniu wojny – także cywilnych. W 1955 roku Jerzy Dąbrowski osiadł w USA, gdzie współtworzył m.in. usterzenie samolotu Cessna 620 i wyrzucaną kabinę awaryjną bombowca Convair B-58 Hustler. W latach 60. polski konstruktor otrzymał posadę w firmie Boeing Airplane, tam z kolei powierzono mu szczególne zadanie. Dąbrowski miał zaprojektować pomieszczenie załogi oraz fotele do promu kosmicznego. Pracował nad nimi aż do swojej śmierci w 1967 roku.
Przypominamy, że więcej o Jerzym Dąbrowskim i innych gigantach polskiej nauki można przeczytać w czterotomowym słowniku prof. Bolesława Orłowskiego. To profesjonalnie wydana publikacja, szczegółowo przedstawiająca życiorysy kilkuset wybitnych polskich inżynierów i odkrywców. Słownik niebawem będzie dostępny w wersji elektronicznej, w tym także anglojęzycznej. Jego pełny tytuł to: Polski wkład w przyrodoznawstwo i technikę. Słownik polskich i związanych z Polską odkrywców, wynalazców oraz pionierów nauk matematyczno-przyrodniczych i techniki, red. naukowa Bolesław Orłowski, t. 1–4, Instytut Historii Nauki im. L. i A. Birkenmajerów PAN, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2015; t. 1 – 522 s, t. 2 – 438 s., t. 3 – 512 s., t. 4 – 544 s.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz