Bitwa pod Sadową (Königgrätz), 3 lipca 1866 r.

 

Paweł Makowiec

@MakowiecPawe

Bitwa ta była decydującym starciem wojny prusko-austriackiej i dniem, który zmienił mapę Europy. Pokazał też, jak technologia może zrewolucjonizować wojnę i kierunek rozwoju taktyki walki. I był swoistą zapowiedzią rzezi I WS 1/

Symbolem tej bitwy jest karabin iglicowy Dreyse Zündnadelgewehr M/41. Podczas gdy Austriacy musieli stawać, by przeładować swoje karabiny Lorenz M1854, pruscy żołnierze mogli to robić, leżąc lub klęcząc, strzelając 4-5 razy szybciej. To dało im miażdżącą przewagę ogniową. Drugą i ostatnią innowacją (moim zdaniem), jest praktyczne i efektywne zastosowanie przez Prusaków dowodzenia przez cele [Auftragstaktik], co wydatnie kontrastowało z modelem dowodzenia u Austriaków. To połaczone z wydajnością ogniową M/41 dało zabójczy efekt3/

Symbolem tej morderczej efektywności były walki w lesie Svib [Swiepwald], który wobec całodziennych walk stał się "Lasem Martwych". I takim pozostaje po dziś dzień, ponieważ zginęlo lub zostało rannych tam około 12 000 żołnierzy. I tę atmosferę czułem gdy byłem tam w 2019 r. 4/

Tym bardziej, że las jest jednym usiany grobami masowymi poległych, z których tylko kilka jest oznaczonych. Walki o Svib są również ilustracją punktu krytycznego lub tzw. krytycznej wrażliwości w taktyce, którą bezlitośnie dla Austriaków wykorzystali Prusacy 5/ Walki o Svib dały czas armii pruskiej na wykonanie manewru i wyprowadzenie decydującego uderzenia, które dosłownie "poskładało" ugrupowanie austriackie. I to był wielki triumf von Moltkego i jego wizji prowadzenia bitwy. 6/

Prusacy błysnęli innowacyjnością, Austriacy pozostawali w innej epoce. Tyle potoczne opinie o bitwie pod Sadową. Problem w tym, że sa to potoczne opinie. Istnieje bowiem bardzo ciekawe studium US Army o bitwie, w kontekście absorbcji doświadczeń wojny secesyjnej 7/

Co ciekawe, Prusacy trochę gardzili wojną secesyjną nazywając ją "wojną dwóch niewyszkolonych band", wydatnie różnych od regularnych armii europejskich. Tyle, że sami popełniali sporo błędów, nie widząc tego co pokazała wojna secesyjna 8/ Mimo, że Prusacy byli innowatorami w dziedzinie uzbrojenia (karabin iglicowy) i ogólnej organizacji na poziomie strategicznym (mobilizacja, manewry wojskami), to ich taktyka piechoty w bezpośrednim ataku była zaskakująco konserwatywna i przestarzała w 1866 r. 9/ Ataki w gęstych kolumnach, nawet poprzedzone tyralierami, były śmiertelnie niebezpieczne w obliczu ognia nowoczesnej broni, co Amerykanie boleśnie odkryli już w wojnie secesyjnej.

Konserwatyzm taktyczny Prus nie był aż tak groźny pod Sadową, ale stał się groźny w 1870 r. 10/ Dopiero tragiczne doświadczenia z wojny francusko-pruskiej (np. St. Privat) miały ich zmusić do pełnego przyjęcia taktyki, która efektywnie wykorzystywała potęgę ognia, rozproszone formacje i stałe wzmocnienia linii strzeleckiej – taktyki, której zalety Amerykanie poznali 11/ Sadowa jest arcyciekawą bitwą, którą Austriacy mogli wygrać, również korzystając z doświadczeń wojny secesyjnej.

Można to sprawdzić grając w "By Iron and Blood" z White Dog Games. Fantastyczny materiał na retrospektywne studium decyzyjne.