Dziś obchodzimy Dzień przyjaźni Polsko - Węgierskiej.
Stosunki między Polską a Węgrami sięgają średniowiecza. Jak w większości przypadków bywały gorsze chwile, ale na podstawie wzajemnych stosunków zaprezentowanych w tej pracy śmiało można stwierdzić, że te dwa narody łączy rzadko spotykana przyjazna więź.
W latach od 1001 do 1003 Węgry zajęły tereny dzisiejszej Słowacji i ustalają tym północną granicę z Polską. Przełom XI i XII przynosi koalicję antyniemiecką w celu przeciwstawienia się ekspansji Świętego Cesarstwa. W XIV w. zawarta zostaje unia personalna i królem Polski zostaje Ludwik I, a następnie po nim objęła tron jego córka Jadwiga. Ponad pół wieku później w obu państwach panuje jeden władca. W 1444 roku upadała druga unia po przegranej bitwie pod Warną. W tym czasie pojawiły się konflikty np. w XIV w. o teren Rusi Halickiej, która w 1387 r. ostatecznie powróciła do państwa Polskiego.
Po rozbiciu armii węgierskiej w 1526 roku w bitwie pod Mohaczem gdzie zginęło 18 tys. rycerzy i żołnierzy węgierskich i 3 tys polskich na terenie Węgier doszło do wojny domowej i podziału państwa na 3 części oraz dużej emigracji Węgrów do Polski. Batory w 1575 roku został wybrany na króla polskiego i jednocześnie jako władca Siedmiogrodu (zwanego także Transylwanią) podpisał unię personalną łącząc Polskę z tą historyczną krainą. W trakcie jego panowania zostało m.in. zreorganizowane wojsko Polskie na wzór Węgierski
Rewolucja Węgrów zamieszkujących obszary Cesarstwa Austriackiego w latach 1848–1849 spotkała się z poparciem polskiego rządu narodowego na emigracji. W walkach po stronie węgierskiej uczestniczył 3-tysięczny legion polski pod wodzą gen. Józefa Wysockiego. Jednym z bardziej znanych uczestników tego powstania był Edmund Ślaski. Węgierskim bohaterem narodowym jest Józef Bem, który był naczelnym wodzem powstania węgierskiego w latach 1848-1849.
Podczas wojny polsko-bolszewickiej Węgry były jedynym krajem w regionie, który zaoferował atakowanej przez bolszewików Polsce pomoc militarną w postaci 30 tys. kawalerzystów. Siły te nie pomogły jednak w obronie kraju ze względu na brak zgody rządów Czechosłowacji i Rumunii na przejazd oddziałów węgierskich przez ich terytoria. Czesi nie chcieli nawet przepuścić transportów broni dla polskiego wojska, które Węgrzy postanowili przekazać wojsku polskiemu do walki z komunistami. Ostatecznie dzięki zgodzie Rumunii Węgry dostarczyły do Polski własnym taborem kolejowym broń i amunicję. W 1920 roku rząd premiera Talekiego przekazał Polsce 48 mln naboi karabinowych do Mausera, 13 mln naboi do Mannlichera, amunicję artyleryjską, 30 tysięcy karabinów Mauser i kilka milionów części zapasowych, 440 kuchni polowych, 80 pieców polowych.
W trakcje II Wojny Światowej Węgry były sojusznikiem III Rzeszy, mimo to szef węgierskiej dyplomacji oświadczył że w czasie ewentualnej wojny przeciw Polsce Węgry nie mogą wziąć w niej udziału. Niemcom odmówiono nawet możliwości działania przeciw Polsce z terytorium Węgier, gdyż społeczeństwo miało tak pozytywny stosunek w stosunku do Polski że obawiano się wybuchu rewolucji.
Po II wojnie światowej oba kraje należały do tzw. bloku wschodniego będąc państwami satelickimi Związku Radzieckiego. W tymże okresie Polska oraz Węgry były członkami Układu Warszawskiego i Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej.
Rewolucja węgierska ma korzenie w solidarnościowych protestach węgierskich studentów z wystąpieniami polskich robotników w Poznaniu w 1956. Studenci politechniki w Budapeszcie uzyskali zgodę na manifestację dla poparcia żądań poznańskich robotników. Inspirowana wydarzeniami w Poznaniu rewolucja węgierska w 1956 została entuzjastycznie poparta przez Polaków, którzy masowo oddawali krew dla rannych bojowników węgierskich. W całym kraju powstawały komitety zajmujące się działaniem na rzecz potrzebującej ludności węgierskiej. Polacy wysyłali również na Węgry lekarstwa – Polski Czerwony Krzyż wysłał 15 samolotów z łącznie 44 tonami medykamentów. Jeszcze większe ilości leków zostały przewiezione za pomocą transportu drogowego i kolejowego. Polską pomoc dla Węgier szacuje się na wartość ok. 2 mln ówczesnych dolarów amerykańskich.
W grudniu 1992 roku Polska, Węgry i Czechosłowacja podpisały w Krakowie Środkowoeuropejskie Porozumienie o Wolnym Handlu (CEFTA). 12 marca 1999 oba kraje stały się członkami NATO (członkami tego paktu w tym samym czasie zostały również Czechy), zaś 1 maja 2004 roku również Unii Europejskiej (wraz z 8 pozostałymi państwami). Od 21 grudnia 2007 roku oba kraje należą do Strefy Schengen. W 2011 roku Węgry (I półrocze) i Polska (II półrocze) obejmowały Prezydencję Rady Unii Europejskiej. Obecnie oba kraje rozważają integrację w ramach strefy euro, lecz oba kraje nie określiły obecnie swoich terminów przyjęcia wspólnej europejskiej waluty.
12 marca 2007 parlament Węgier uznał dzień 23 marca Dniem Przyjaźni Polsko-Węgierskiej. Za było 324 posłów, nikt się nie wstrzymał, nikt nie był przeciw. Cztery dni później analogiczną uchwałę podjął przez aklamację polski Sejm.
Tradycyjna przyjaźń węgiersko-polska jest ciągle żywa. Wzajemne wyrazy sympatii odwołujące się do historycznej przyjaźni obu narodów okazują obecni politycy Polski i Węgier. Podczas uroczystego obiadu na cześć prezydenta Węgier Pala Schmitta prezydent Polski Bronisław Komorowski powiedział „Mało jest w historii przykładów tak długiego, bezkonfliktowego współistnienia dwóch narodów”. Pal Schmitt w swoim przemówieniu stwierdził natomiast, że „Przyjaźń polsko-węgierska jest wieczna."
I na koniec historyczne przysłowie które każdy zapewne raz słyszał w życiu:
Polak, Węgier – dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki, oba zuchy, oba żwawi, niech im Pan Bóg błogosławi.
Wersja Węgierska:
Lengyel, magyar – két jó barát, Együtt harcol s issza borát, Vitéz s bátor mindkettője, Áldás szálljon mindkettőre.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz