7 lutego 1249 w Dzierzgoniu w Pomezanii zawarty został traktat pokojowy między rdzennymi Prusami a Zakonem krzyżackim kończący I powstanie pruskie.

 

Kunigas

@maciej_kunigas

Nawróconych Prusów reprezentował osobiście Jakub z Leodium, legat papieski na Polskę, Prusy i Pomorze (późniejszy papież Urban IV).

Traktat dzierzgoński jest ewenementem swojej epoki. Daje unikalny realistyczny obraz społeczeństwa pruskiego w XIII wieku, daleki zarówno od potępiania "pogan", jak i romantycznego ich idealizowania. Dotyczył on jedynie pruskich plemion z Pomezanii, Warmii i Natangii .

Wolni Prusowie zostali zrównani w prawach z osadnikami niemieckimi. Zakon miał szanować ich wolność osobistą i prawo własności. Szlachcie pruskiej (nobiles) otwarto wstęp do stanu rycerskiego. Co ciekawe, w sprawach rodzinnych Prusowie wybrali bardziej liberalne prawo polskie.

Oczywiście pruscy neofici zobowiązywali się do porzucenia na zawsze zwyczajów pogańskich (traktat jest cennym źródłem wiedzy o nich) i trzymania się odtąd chrześcijaństwa. Mieli też odbudować zniszczone kościoły, płacić dziesięcinę ze zboża i wspierać militarnie Zakon krzyżacki.

W praktyce pokój z Dzierzgonia objął tylko Pomezanię (Prusy Górne). Warmowie i Natangowie nie uznali go, co skłoniło Krzyżaków do letniej kampanii nad Zalew Wiślany. W listopadzie 1249 w bitwie pod Krukami Natangowie zabili 53 rycerzy zakonnych. Zaś w 1260 wybuchło II powstanie.

Jako jeden z niewielu zachowanych w całości do naszych czasów dokumentów pozostaje jednak cennym źródłem do historii Prusów i ich życia codziennego. Tutaj tekst traktatu w tłumaczeniu A. Szorca :

http://domwarminski.pl/zrodla-historyczne/traktat-dzierzgonski/…