20 czerwca 1793 w Surochowie koło Jarosławia urodził się hrabia Aleksander Fredro- pisarz, autor wielu komedii i sztuk teatralnych. Był samoukiem, nigdy nie chodził do szkoły publicznej, a nauki pobierał w domu. Jako szesnastoletni chłopak wstąpił do armii Napoleona Bonaparte i służył w niej przez 6 lat.
Podczas odwrotu spod Moskwy chorował na tyfus, uciekł z niewoli rosyjskiej. Pełnił funkcję oficera ordynansowego sztabu
generalnego. Za zasługi wojenne został odznaczony złotym krzyżem Virtuti Militari i Krzyżem Legii Honorowej. Armię opuścił w 1815 i osiadł w Bieńkowej Wiszni, majątku ojca niedaleko Lwowa. W 1822 roku otrzymał tytuł hrabiego, a w 1828 roku ożenił się z hrabiną Zofią Skarbkową.
Jako pisarz debiutował w 1817 roku. Uprawiał głównie satyrę i komedię, ale także inne formy literackie, stroniąc jednak wyraźnie od romantyzmu. Jest autorem znakomitego pamiętnika "Trzy po trzy" - pisał go w latach 1844-46, później poprawiał i uzupełniał. Snuje w nim wspomnienia głównie ze swojej wojskowej młodości, ale też wraca pamięcią do dzieciństwa, czyni liczne dygresje, przytacza anegdoty. Posługuje się językiem swobodnej gawędy.
Pamiętnik jest nieocenionym źródłem
wiedzy o epoce i samym autorze. A
zaczyna się pięknie:
"Óśmnastego lutego roku 1814
jechał na białym koniu człowiek
średniego wzrostu, nieco otyły, w
sieroczkowym surducie pod szyją
zapiętym, w kapeluszu stosowanym
bez żadnego znaku prócz małej
trójkolorowej kokardy. Za nim, w
niejakiej odległości drugi, znacznie
młodszy. [...] Pierwszym z tych
jeźdźców był Napoleon, drugim
byłem ja."
Jego najbardziej znane utwory to "Zemsta", "Śluby panieńskie czyli magnetyzm serca", oraz "Paweł i Gaweł".
Pod koniec życia napisał "Zapiski starucha.
Też trzy po trzy" - zbiór przysłów,
sentencji i przypowieści, w których z
perspektywy przeżytych lat gorzko ocenia naturę ludzką i społeczeństwo. Pisał te opowiadania, wiersze i poematy.
Szczególne miejsce zajmują jego bajki,
które weszły do obiegu kulturalnego często dziś w oderwaniu od nazwiska autora ("Osiołkowi w żłoby dano", "Małpa w kąpieli", "Paweł i Gaweł"). W ogóle jego
pisarstwo weszło do języka potocznego:
czasem nie zdajemy sobie sprawy, że
"mówimy Fredrą" ("wolność Tomku w
swoim domku", "jak ty komu, tak on
tobie", "szanuj zdrowie należycie, bo jak
umrzesz, stracisz życie", "jeśli nie chcesz
mojej zguby, krokodyla daj mi luby").
Zmarł 15 lipca 1876 roku we Lwowie
/Boguś
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz