Klub Miłośników Historii Polski
13 października 1937 roku w Poznaniu zmarł Kazimierz Nowak (ur.11 stycznia 1897 roku w Stryju), polski podróżnik, korespondent i fotograf, pionier polskiego reportażu, który w latach 1931–1936 przebył samotnie kontynent afrykański z północy na południe, a następnie z powrotem, pokonując około 40 tys. km rowerem, pieszo, konno, na wielbłądzie, czółnem oraz pociągiem!
Urodzony w Stryju (obecnie w obwodzie lwowskim na Ukrainie), po I wojnie światowej przeniósł się do Poznania, gdzie pracował jako reporter w poznańskiej prasie.
Już jako dziecko marzył, by poznać Afrykę. Jednym z celów podjęcia podróży przez Afrykę było utrzymanie rodziny z honorariów za relacje. Były one publikowane w prasie polskiej (w czasopismach takich, jak „Światowid”, „Na Szerokim Świecie”, „Naokoło świata”, „Ilustracja Polska” i „Przewodnik Katolicki”), a także francuskiej, włoskiej i brytyjskiej. W swoich listach i na zdjęciach z podróży do Afryki, obok osobistych przeżyć, uchwycił niezwykłą kulturę, bogactwo przyrody i życie duchowe kontynentu afrykańskiego. Wypowiadał się zdecydowanie przeciw kolonializmowi.
Po powrocie z wyprawy do Europy, w listopadzie roku 1936 usiłował podjąć pracę we Francji jako fotoreporter, lecz bez skutku. Powróciwszy do kraju w grudniu tegoż 1936 roku, wygłaszał odczyty na temat Afryki, które były bogato ilustrowane przezroczami.
Zmarł w niespełna rok po powrocie z podróży na zapalenie płuc, które mogło być rezultatem wycieńczenia organizmu spowodowanego trudami podróży, malarią, a także operacją chirurgiczną nogi. Został pochowany na cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu.
Nazwy miast, państw i posiadłości są tu podane w postaci, jakiej używano w czasie jego podróży:
- Droga na południe: Start: listopad roku 1931 – Trypolis, Bengazi, Tobruk (Libia) → Kair (Egipt) → Chartum, Malakal (Sudan Anglo-Egipski) → Kongo Belgijskie → Elisabethville (Rodezja Północna) → Rodezja Południowa → Pretoria, Przylądek Igielny, meta: maj roku 1934 (Związek Południowej Afryki);
- Droga na północ: Start: maj roku 1934 – Przylądek Igielny, Kapsztad (Związek Południowej Afryki), Windhuk (Afryka Południowo-Zachodnia) → Angola → Leopoldville, Brazzaville (Kongo Belgijskie) → Fort Lamy (Francuska Afryka Równikowa) → Francuska Afryka Zachodnia → Algier, meta: listopad roku 1936 (Algieria).
Część trasy Nowak pokonał łodzią ochrzczoną imieniem jego żony „Maryś”.
Dotychczas ukazały się cztery opracowania poświęcone Kazimierzowi Nowakowi.
W roku 1962 wydano przygotowany przez jego córkę Elżbietę Nowak-Gliszewską album "Przez Czarny Ląd" (K. Nowak, E. Gliszewska, "Przez Czarny Ląd", Wiedza Powszechna, Warszawa 1962) zawierający 335 fotografii, wybranych spośród przeszło 2000, które wykonał Kazimierz Nowak.
Pierwszy zagraniczny przekład książki "Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd" wydano w 2014 roku na Węgrzech. Tłumaczenia dokonała Vera Wołosz.
"Kochana Maryś! Listy z Afryki" to zbiór listów K. Nowaka do żony Marii, pisanych podczas pięciu lat jego afrykańskiej wyprawy. Zbiór liczy łącznie 1242 listy, a pierwszy z czterech planowanych tomów ukazał się w grudniu 2014 r. (DM Sorus). Obejmuje on listy z okresu 4 listopada 1931 – 13 stycznia 1933. Drugi tom, obejmujący listy z okresu 13 I 1933 – 1 V 1934 ukazał się w grudniu 2015 roku (DM Sorus).
25 listopada roku 2006 w holu Dworca Kolejowego Poznań Główny Ryszard Kapuściński odsłonił tablicę pamiątkową poświęconą Kazimierzowi Nowakowi. Obok tablicy informacyjnej zawisła mapa Afryki z zaznaczoną trasą podróży. Podczas ceremonii odsłonięcia tablicy Kapuściński powiedział:
"Wyczyn Kazimierza Nowaka zasługuje na to, by jego nazwisko znalazło się w słownikach i encyklopediach, by było wymieniane obok takich nazwisk jak Stanley i Livingstone. Kazimierz Nowak był człowiekiem o ogromnej wyobraźni i odwadze, człowiekiem nieustraszonym. Pokazał, że jeden biały człowiek, zupełnie bezbronny, nieposiadający żadnego uzbrojenia, a jedynie wiarę w drugiego człowieka, może przebyć samotnie wielki kontynent, i to w czasach gdy Europa zaczynała dopiero odkrywać Trzeci Świat i jego mieszkańców. Tylko ktoś, kto zna te rejony, gdzie podróżował Kazimierz Nowak, i sposób w jaki to zrobił, może docenić to bohaterstwo połączone z niezwykłą skromnością. On się nie chwalił, on po prostu opisywał, co widział".
W 2008 roku ukazała się książka zatytułowana "Afryka Kazika" autorstwa Łukasza Wierzbickiego, w której przygody Kazimierza Nowaka przedstawiono w formie opowiadań przeznaczonych dla dzieci. W oparciu o treść książki powstał komiks oraz gra planszowa.
Na fot.: Kazimierz Nowak zdjęcie profilowe oraz przeprawa przez rzekę; probably Kazimierz Nowak or an unknown author - http://www.kazimierznowak.pl/bio.../kazimierz-nowak-portret/
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz