29 SIERPNIA 1931 W TRUSKAWCU ZOSTAŁ ZAMORDOWANY TADEUSZ LUDWIK HOŁÓWKO –POLITYK, POSEŁ NA SEJM II RP III KADENCJI DZIAŁACZ PAŃSTWOWY II RZECZYPOSPOLITEJ, PUBLICYSTA, DZIAŁACZ RUCHU PROMETEJSKIEGO, KAWALER ORDERU VIRTUTI MILITARI.
Wielki patriota. Człowiek, który chciał pogodzić Polaków i Ukraińców. Ironia historii była przejmująca: człowiek, który poświęcił część swojego życia próbie porozumienia z Ukraińcami, zginął z rąk ukraińskich nacjonalistów. Stał się symbolem zmarnowanej szansy na porozumienie Polaków i Ukraińców na Kresach.
Tadeusz Ludwik Hołówko, ps. Kirgiz, Horodyński, Otfinowski, krypt. T. H-ko, urodził się 17 września 1889 roku w Semipałatyńsku, w ówczesnym Imperium Rosyjskim, dokąd po powstaniu styczniowym zesłano jego rodzinę. Tam, w mieście Wiernym, ukończył gimnazjum. Już jako uczeń nawiązał kontakt z organizacją Socjalistów-Rewolucjonistów. W latach 1909–1912 studiował nauki przyrodnicze na uniwersytecie w Petersburgu. Tam zaangażował się w działalność niepodległościową. Związał się z Polską Partią Socjalistyczną oraz Związkiem Walki Czynnej. W 1912 roku otrzymał zakaz studiowania w Imperium Rosyjskim. Rok później zakaz cofnięto i Hołówko powrócił do Petersburga, gdzie kontynuował studia prawnicze.
W czasie I wojny światowej działał w Polskiej Organizacji Wojskowej. W latach 1915–1916 był więziony w zakładach karnych w Salzwedel, Stendal i Celle-Schloss pod Hanowerem. Po uwolnieniu powrócił do działalności konspiracyjnej w POW i redagował prasę organizacji.
W 1917 roku był współtwórcą Stronnictwa Niezawisłości Narodowej. Rok później znalazł się w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego. Był jednym z redaktorów manifestu Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej z 7 listopada 1918 roku oraz wiceministrem propagandy. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. 2 sierpnia 1920 roku został ciężko ranny podczas ataku na Tłoczewo.
Był jednym z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego. Po przewrocie majowym zorganizował Związek Polskiej Inteligencji Socjalistycznej. W latach 1927–1930 pełnił funkcję naczelnika Wydziału Wschodniego w Departamencie Politycznym Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
W 1930 roku został wybrany posłem na Sejm III kadencji z listy BBWR. W Sejmie sprawował funkcję prezesa klubu parlamentarnego BBWR oraz wiceprzewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych.
Był zwolennikiem ugody polsko-ukraińskiej i był typowany na stanowisko wojewody lwowskiego. Uważał, że konflikt polsko-ukraiński można rozwiązać nie poprzez przemoc i represje, lecz poprzez dialog i wzajemne ustępstwa.
Opublikował między innymi rozprawy O demokracji, polityce i moralności życia publicznego oraz Kwestia narodowościowa w Polsce. Był także autorem wspomnień: Przez kraj czerwonego caratu i Przez dwa fronty. W 1951 roku jego utwory zostały objęte cenzurą.
Hołówko był gorącym zwolennikiem dialogu z Ukraińcami. Wspierał ich prawa do udziału w życiu politycznym państwa polskiego. Widział w nich nie wrogów, lecz współgospodarzy ziem, na których żyli.
Jego poglądy i działalność budziły jednak sprzeciw ukraińskich nacjonalistów. Dla radykalnych środowisk stał się człowiekiem niebezpiecznym – właśnie dlatego, że próbował budować mosty tam, gdzie coraz więcej ludzi chciało wznosić mury.
Latem 1931 roku Tadeusz Ludwik Hołówko przyjechał do Truskawca na wypoczynek. 29 sierpnia 1931 roku do jego pokoju w pensjonacie weszli Wasyl Biłas i Dmytro Danyłyszyn. Padły strzały. Hołówko został zamordowany. Zginął człowiek, który wierzył, że Polacy i Ukraińcy mogą żyć obok siebie nie jako śmiertelni wrogowie, lecz jako sąsiedzi i gospodarze wspólnej ziemi.Jego śmierć była jednym z najbardziej przejmujących symboli zmarnowanej szansy na polsko-ukraińskie porozumienie na Kresach.
Tadeusz Hołówko , autor anonimowy. Żródło: commons.wikimedia.org
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz